In de categorie handige lijstjes; een recept voor het formuleren van leerdoelen.

In de categorie handige lijstjes; een recept voor het formuleren van leerdoelen.

De laatste weken krijg ik regelmatig de vraag hoe je nu eigenlijk goede leerdoelen formuleert. Een hele relevante vraag, want vaak slaan we deze stap over. Herken je dat? Dat je voordat je begint aan een les of activiteit heel veel energie stopt in wat je wilt gaan doen en welke actieve werkvormen je allemaal gaat toepassen. Maar of je nu heel scherp voor ogen hebt wat precies de bedoeling is van die activiteit…? Wat het de student brengt in relatie tot zijn beroepsopleiding? Het doel heiligt het middel. Leerdoelen helpen jou én de student.

Leerdoelen: Waar hebben we het over?

Een leerdoel is het gedrag dat een student vertoont na het afronden van een leersituatie. Waar dat gedrag aan moet voldoen formuleer je in zogenaamde prestatie- of succescriteria[1].

Bij het ontwikkelen van onderwijs formuleer je leerdoelen meestal op 2 niveaus:

1. Leerdoelen die betrekking hebben op een wat langere periode of een grotere eenheid (een module, een project, een onderwijsperiode, een beroepssituatie). In dit leerdoel beschrijf je wat de student kan laten zien na het afronden van die leersituatie. Voor een beroepsopleiding heeft dit leerdoel altijd relatie met de beroepspraktijk en is afgeleid van de vastgestelde eindkwalificaties.

2. Leerdoelen voor de onderliggende onderwijsactiviteiten (een les, een dag, een activiteit). Voor het gemak noemen we dit lesdoelen. Wat kan een student na deze les/activiteit? Alle lesdoelen tezamen zorgen ervoor dat de student het overkoepelende leerdoel kan realiseren.

De samenhang en congruentie tussen leerdoelen en succescriteria, onderwijs en toetsen is belangrijk (= constructive alignment).         

Hoe schrijf je goede leerdoelen?

Een leerdoel bevat in elk geval de volgende 3 onderdelen:

1. Gedrag: wat moet de student dóen. Dit wordt altijd uitgedrukt door een werkwoord. Het werkwoord zegt iets over het niveau van complexiteit wat je beoogt te bereiken. Bruikbaar hierbij is de taxonomie van Bloom (zie verderop). Een leerdoel begin je altijd zo:

Je kunt + werkwoord. Bijvoorbeeld: Je kunt ontwerpen

2. Inhoud: waarover moet de student iets leren, op welke inhoud of context heeft dat gedrag betrekking? Dit heeft altijd een relatie met het beroep waarvoor de student opgeleid wordt.

Je kunt een kledingstuk ontwerpen of je kunt een recept bereiden

Het gedrag en de inhoud zegt iets over de toetsvorm van dit leerdoel. Het heeft immers geen zin om te beoordelen of een student een recept kan bereiden aan de hand van een theorietoets.

3. Condities of resultaat. Zijn er bepaalde voorwaarden of condities, voorschriften of minimale vereisten waaraan dat beoogde gedrag moet voldoen? Het is ook mogelijk om de condities te omschrijven als het resultaat van de beoogde handeling.

Je kunt een kledingstuk ontwerpen voor kinderen dat slijtvast en waterafneembaar is
Je kunt een recept bereiden volgens de richtlijnen van het voedingscentrum, of
Je kunt een recept bereiden dat past in het dieet van diabetici.

De condities of resultaatomschrijving geven je een indicatie voor de toetsopdrachten of beoordelingscriteria.

Verder nog de volgende tips:

  • Formuleer per onderwijseenheid niet teveel leerdoelen, 4 tot 5 is genoeg.
  • Formuleer zonder hiërarchie. Ofwel laat de leerdoelen niet afhankelijk van elkaar zijn.
  • Kies werkwoorden die precies aangeven wat je verwacht van de student. Formuleer ze zodanig dat duidelijk is om welk niveau uit de taxonomie het gaat. Stel je zelf de vraag: wat zie ik een student doen, of wat wil ik dat hij kan na deze onderwijseenheid? De taxonomie geeft je meteen een idee over welke toetsvorm passend is.

Succescriteria

Om het leerdoel te behalen moet de student aan bepaalde voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden leg je vast in succescriteria. Hiermee maak je duidelijk wat er geleerd moet worden om het leerdoel te bereiken.

Tips bij het schrijven van succescriteria:

  • Formuleer wat een student minimaal moet bereiken, gegeven dit leerdoel, gegeven deze onderwijseenheid, om dit leerdoel te kunnen behalen. De succescriteria moeten van hetzelfde taxonomieniveau als het leerdoel, of lager. Het mag nooit hoger zijn.


    Bijvoorbeeld 
    Leerdoel: Je kunt een kledingstuk ontwerpen voor kinderen dat slijtvast en waterafneembaar is.

    Succescriteria:[2]
    – Je kunt uitleggen welke materialen slijtvaste en waterafneembare eigenschappen hebben.
    – Je weet aan welke maateisen kinderkleding moet voldoen.
    – Je kunt basale tekentechnieken toepassen zoals …
    – Je kunt een creatief ontwerp maken voor een kledingstuk voor een kind

  • De succescriteria geven input aan je onderwijsactiviteiten of lessen. En tegelijk ook aan je toetsopdrachten/beoordelingscriteria. Zorg er altijd wel voor dat het leerdoel als geheel ook terug komt in de toetsing!
  • Deel de succescriteria altijd met studenten. Maak ze daarvoor concreet haalbaar en inspirerend.

Waarom is dit belangrijk?

  • Leerdoelen en succescriteria geven voor jou als docent richting aan je onderwijs én aan de toetsing. Heb je je leerdoelen scherp, dan weet je wat je in je onderwijs moet aanbieden én geef je jezelf duidelijkheid om op het juiste niveau te toetsen.
  • Timmer je daarmee alles dicht? Juist niet! Door te formuleren wat er minimaal nodig is, kun jij in je onderwijs los gaan om ervoor te zorgen dat studenten zich de stof zo goed mogelijk eigen maken. Natuurlijk kun je in je onderwijs meer doen dan in de leerdoelen en succescriteria staat. Zo lang het helpend is voor het leerproces van de student en zolang duidelijk is wat de relatie is met het betreffende leerdoel. Daar komt jou professie als onderwijzer om de hoek kijken.
  • Het maakt het voor de student helder wat hij gaat leren en wanneer hij het dan kan. Het vormt zo hét middel voor de student om het leren te sturen. Door de leerdoelen te verbinden aan de relevante beroepspraktijk borg je ook dat de student focus en urgentie ervaart. Één van de bouwstenen voor onderwijs met impact.
  • Door het formuleren van leerdoelen is het ook mogelijk om de feedbackcyclus met de student te realiseren; het maakt het mogelijk om de student inzicht te geven in zijn ontwikkeling (feedback, waar sta ik nu) in relatie tot waar hij zich naar toe moet ontwikkelen (feedup). Door de student feedforward te geven krijgt hij inzicht in welke stappen hij nog moet zetten om het leerdoel te bereiken.

Helpt dit?

Of helemaal niet? Mocht je nog meer tips hebben, meer willen weten over taxonomieën of toetsvormen, of  heb je behoefte aan andere recepten voor onderwijsontwikkeling? Laat het mij weten via het reactieveld. Wie weet maken we samen wel een leuk receptenboek!

Hartelijke groet, Marion

 

[1] In onderwijsland en -literatuur is een woud aan terminologie gangbaar. Dit onderscheid is mijns inziens nu niet zo heel relevant. Het gaat erom dat je met elkaar een helder beeld hebt waar je het over hebt. Voor nu hou ik het graag simpel en hanteer de bovenstaande termen.

[2] Kleding-ontwerpers en vormgevers; vergeef mij als hier klinkklare nonsense staat. Het gaat om het voorbeeld.

 

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ritueel

  Exact een jaar geleden deed ik het ook. Maar dit jaar bijna niet, vanwege tijdgebrek, vanwege allerlei dingen die toch belangrijker leken en misschien ook wel waren. Alles was in orde, er stond een gastblog klaar. Maar in het weekend overviel mij hetzelfde...

Lees meer

Bewegen om te leren

  Waar HIGH IMPACT TEACHING en yoga elkaar raken Ik ben Marion en ik werk alweer 5 jaar met veel plezier bij OAB Dekkers. Ik doe veel aan yoga en probeer ook op die manier te leven. Het leert mij te leven in balans, fysiek, mentaal en emotioneel. En...

Lees meer

Ritueel

Ritueel

Exact een jaar geleden deed ik het ook. Maar dit jaar bijna niet, vanwege tijdgebrek, vanwege allerlei dingen die toch belangrijker leken en misschien ook wel waren. Alles was in orde, er stond een gastblog klaar. Maar in het weekend overviel mij hetzelfde gevoel als een jaar geleden. Ik wil het doen, het moet gewoon: de gelegenheid nemen om de mensen met wie ik samenwerk bedanken. Net als vorig jaar. En ook dacht ik; het is niet alleen leuk en gewoon fijn om dat weer te doen, het is ook een ritueel. Om het jaar nog eens te laten passeren en om te buigen voor wat er was, wat er kwam, gepland en onverwacht, en voor iedereen die daarbij betrokken was. Ik vind dat fijn. Dus doe ik het.

Daar gaan we:

Bedankt, energiek team van Gilde opleidingen Zorg en Welzijn Venraij. In het voorjaar mocht ik jullie helpen bij het ontwerp van jullie opleidingen volgens de principes van High Impact Learning. Jullie passie om onderwijs te maken dat jullie studenten écht een stap verder kan helpen volgens de 3 principes van Biesta, beleefde ik als aanstekelijk. Werken vanuit visie is een voorwaarde, dat breng je over aan je studenten. Jullie doen dat.

.. Bedankt collega’s van team ORM Avans Breda, voor de intensieve en hele korte samenwerking in de productie van jullie zelfevaluatie. Jullie gunden mij en Sabina het vertrouwen om in een hele korte periode de bestaande tekst grondig te redigeren, te herschrijven en vorm te geven. Het vergde alle hens aan dek om jullie hoge ambitie, goede ideeën en zo veel ontwikkelingen in een pressure cooker gestructureerd in een document te krijgen. En om dan ook nog eens kritisch te blijven. Het gave product dat er nu ligt is een reflectie van hoe jullie bezig zijn een dijk van een opleiding neer te zetten: daar mag je trots op zijn.

Bedankt team IT & Development van Technova College (ROCA12). Jet en ik hebben jullie mogen begeleiden bij jullie onderwijsexpeditie. Op weg naar modern onderwijs dat past in het supermoderne nieuwe gebouw en dat past bij wat het werkveld én de student verwacht. Zoals het een echte expeditie betaamt was het niet altijd eenvoudig, moesten jullie soms naar de weg zoeken, kwam het aan op samenwerking en samen er voor blijven staan. De stap die jullie gezet hebben is een grote, getuige wat wij hebben mogen zien en ervaren de afgelopen weken. Bedankt dat we er deel vanuit mochten maken, mooi om jullie als team te zien groeien!

Bedankt opleidingsmanager en onderwijskundige van de opleiding FTA van de Hogeschool van Amsterdam. Gaaf om voor en met jullie het opleidingsprofiel te herschrijven en nu de voorlichtingsfolder voor de 2ejaars op te stellen. Het is altijd mooi om te zien hoe, ondanks en dankzij kritisch doorvragen, de essentie van jullie onderwijskundige visie en congruentie daarin in je programma, naar boven komt parelen.

Bedankt team van het Johan Cruijff College van ROC Amsterdam. Ik heb bewondering voor jullie moed en de manier waarop jullie je kwetsbaar opstellen door Jet en mij te laten onderzoeken hoe jullie onderwijs nog beter aansluiting kan vinden aan het bedrijven van topsport. Mooi om te ervaren hoe jullie maximaal gaan voor de student, door zowel de sportclubs, de ouders, en natuurlijk de student zelf hierin te betrekken. Jullie willen werkelijk het verschil maken, en dat inspireert.

.. Bedankt collega’s en management van Fontys Paramedische Hogeschool, voor alle dingen die ik het afgelopen jaar met jullie in diverse teams en gelegenheden met veel plezier heb mogen doen. Voor het vertrouwen dat jullie mij en mijn collega’s gunnen en ons telkens weer terug vragen. Al is het om het neerzetten van de visie en het onderwijskundig ontwerp van de opleiding Podotherapie, ondersteunen bij de accreditatie van Fysiotherapie en Logopedie, de SKE-certificering van toetsdeskundigen en examencommissie of een workshop beoordelen voor praktijkbegeleiders. Samenwerken met jullie is altijd goed: professioneel, no-nonsense en met veel plezier.

Bedankt management en ontwerpteams van Helicon MBO Helmond, voor het vertrouwen dat jullie uiten door mij te vragen om te komen helpen met het realiseren van jullie grote uitdaging: het neerzetten van drie nieuwe opleidingen komend studiejaar. Het groene onderwijs staat letterlijk vol van leven, ik vind het gaaf om daarin samen met jullie de schouders eronder te zetten en het gewoon te gaan dóen.

Bedankt collega’s van het Citaverde College met wie ik zo intensief ben opgetrokken in jullie onderwijsvernieuwingsoperatie de afgelopen 3 jaar. Nu onze samenwerking op die wijze dan echt afgerond is en ik met veel plezier en bewondering voor jullie volharding terugkijk op dit majeure traject, getuigt de eerlijkheid mij ook te zeggen dat ik, hoewel ik het niet had verwacht, de Limburgse dynamiek ook soms best een beetje mis ?.

Bedankt goede relaties uit mijn netwerk. Bedankt voor de mooie gesprekken die we gevoerd hebben, over werk, het leven, de toekomst, alles wat er op ons pad komt en de reflectie daarop. Voor de openheid en soms kwetsbaarheid die ik heb mogen (laten) zien.

Bedankt lieve collega’s. We zijn allemaal gedreven voor het beroepsonderwijs, en dat elke dag een beetje beter maken, ieder op zijn eigen manier. In de bijzondere dynamiek waarin wij werken een team blijven is niet altijd makkelijk. Gelukkig vinden we elkaar altijd, ook voor ontspanning. Werken voor Dekkers en werken aan Dekkers is wat ons bindt, en die verbinding maakt het waardevol en inspirerend.

Bedankt mijn kinderen. Ik voel mij gezegend dat ik jullie mag zien groeien op de weg naar jong-volwassenheid, en dat ik jullie daarin een beetje mag begeleiden. Dat ik daaraan kan zien hoe en wat het onderwijs daaraan bijdraagt, al dan niet constructief.  En dat ik door jullie en jullie verhalen over school ook met mijn voetjes op de vloer blijf, en weet waarvoor we het allemaal doen.

Bedankt beste lezers, docenten en anderszins betrokkenen bij het beroepsonderwijs. Je ontvangt wekelijks onze blog en andere berichten. Misschien soms wel een beetje te veel.Het is onze poging iets bij te dragen aan de uitdaging waar jij dagelijks voor staat. En ook al is het maar één ding dat jou ooit heeft geholpen bij jouw werk om het maximale uit je studenten te halen: dan is onze missie geslaagd.

De impact van een goed ritueel neemt toe bij de gratie van herhaling. Vandaar wederom mijn tip van vorig jaar: Doe dit ook eens met je studenten.

Laat je het me weten wat het je heeft opgeleverd?

Fijne jaarwisseling!
Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

De staat van het onderwijs in Nederland

  Zorgwekkende bevindingen én hoopvolle perspectieven  Het zal jullie niet ontgaan zijn dat in april het rapport van de Onderwijsinspectie is verschenen over de staat van ons Nederlandse onderwijs. De belangrijkste conclusie luidt als volgt: “Het Nederlandse...

Lees meer

Mijn bril, jouw gedrag!

  Je mentale instelling als docent is de belangrijkste factor voor het gedrag van je studenten (Marzano, de vier pedagogische strategieën). Zoals jij voor de klas staat, zoals jij naar je eigen les kijkt maar vooral hoe jij de groep en de individuele studenten...

Lees meer

Kijk terug

  In de laatste vijf minuten van de les gebeurt er veel, maar eigenlijk te weinig. Hoe kun je deze vijf minuten als docent effectief gebruiken? In mijn onderstaande filmpje vertel ik je dit in twee minuten.    ...

Lees meer

Bewegen om te leren

Bewegen om te leren

Waar HIGH IMPACT TEACHING en yoga elkaar raken

Ik ben Marion en ik werk alweer 5 jaar met veel plezier bij OAB Dekkers. Ik doe veel aan yoga en probeer ook op die manier te leven. Het leert mij te leven in balans, fysiek, mentaal en emotioneel. En dat is nooit klaar, elke dag leer ik weer. Yoga is in die zin een krachtig voertuig voor ontwikkeling. Terwijl je je kracht, balans en flexibiliteit opbouwt, bouw je je geloof en vertrouwen in je eigen kunnen op. Je zoekt de ruimte op en je voelt verandering. Stapje voor stapje. Soms stap je te ver uit je comfortzone. En dan doet het pijn. En dan leer je accepteren dat dat er ook bij hoort: het gaat om de balans. Geen geluk zonder pijn. Geen prestatie zonder actie.

Zie jij de relatie al met High Impact Teaching? Laat ik de link verduidelijken met een citaat dat ik vond:

“Yoga is not about touching  your toes, it is what you learn on the way down” (Jigar Gor)

Zo kijk ik ook naar leren en ontwikkelen en dus ook naar High Impact Teaching. High Impact Teaching gaat niet over het behalen van de hoogste resultaten, het gaat erom wat je doet en toevoegt op de weg ernaar toe. Dat is impact. Het doel is die student een stap verder krijgen.

Soms kom ik docenten tegen waarvan je aan alles kunt merken dat zij helemaal gaan voor die student. Soms zie ik docenten vooral druk met het afdraaien van het programma en relatief weinig betrokken zijn bij het leerproces van de student. De docent bepaalt wat en hoe er geleerd wordt. De student wacht af en leert op het moment dat dat van hem gevraagd wordt. Docent werkt zich het schompes en student leunt achterover. Dan kun je je afvragen wat jouw inspanning werkelijk toevoegt aan de ontwikkeling van de student.

Maar weet jij alles dan? Natuurlijk niet. Zou dan het leren niet veel leuker en zinvoller zijn, als je het ziet als een pad dat je samen Life is an echobewandelt? En dat je daarin samen, docent en student, optrekt, en samen leert? Dat betekent ook dat je mag (moet!) laten zien dat jij ook niet alles weet, dat je mag onderzoeken. Leren is het vehikel voor ontwikkeling. Als professional, en als mens. Ieder mens heeft de behoefte om te ontwikkelen. Ook jouw studenten. Als jij en je collega’s zo naar leren kijken, dan breng je die mindset ook over aan studenten. Dat leren vooral oefenen is, herhalen, fouten maken, pijn ervaren, reacties krijgen, genieten van succes en je pijn.. En dan krijg je terug wat je geeft. De eerste stap is bewustzijn van jouw rol als voorbeeld, contact zoeken en de wérkelijke verbinding aangaan. Peter Heerschop zegt dat mooi in het interview dat we met hem hebben gehouden: “Je neemt jezelf mee als docent in het leerproces van de student. Als een student zegt ‘ja ik kan het’, zegt hij eigenlijk, ‘ja, WE kunnen het’…”. Mooi gezegd.

En nu denk je misschien: Ja, mooi gezegd Marion. En nu? Hoe ga ik mijn onderwijs nu impactvol maken? Natuurlijk hebben we de 8 bouwstenen voor High Impact Teaching, hebben we alle blogs en inspiratie en kennis die we daarover delen. Ik kan je ook vertellen dat je op het HIT-event van 8 november een aantal hele fraaie voorbeelden gaat zien. Docenten en studenten van verschillende mbo’s en hbo’s staan klaar om te vertellen hoe zij impact maken met hun onderwijs. Mooie voorbeelden zijn ‘Zet je studenten aan’, of  ‘Studenten opleiden met lef’. Maar jij moet het zélf doen. Neem eens een kleine stap en zeg morgen tegen je studenten: “Vandaag gaan we samen iets leren wat ik niet weet”. Probeer het eens. En ervaar wat het doet.

Er valt nog zoveel te leren.

Ik wens je veel groei.

Namasté,

Marion

 

 

Op de foto Marion en collega Claudia, gefotografeerd door collega Liza.
Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

De staat van het onderwijs in Nederland

  Zorgwekkende bevindingen én hoopvolle perspectieven  Het zal jullie niet ontgaan zijn dat in april het rapport van de Onderwijsinspectie is verschenen over de staat van ons Nederlandse onderwijs. De belangrijkste conclusie luidt als volgt: “Het Nederlandse...

Lees meer

Mijn bril, jouw gedrag!

  Je mentale instelling als docent is de belangrijkste factor voor het gedrag van je studenten (Marzano, de vier pedagogische strategieën). Zoals jij voor de klas staat, zoals jij naar je eigen les kijkt maar vooral hoe jij de groep en de individuele studenten...

Lees meer

Kijk terug

  In de laatste vijf minuten van de les gebeurt er veel, maar eigenlijk te weinig. Hoe kun je deze vijf minuten als docent effectief gebruiken? In mijn onderstaande filmpje vertel ik je dit in twee minuten.    ...

Lees meer

Manifest beroepsonderwijs: Onderwijs voor het leven.

Manifest beroepsonderwijs: Onderwijs voor het leven.

Met gepaste trots presenteren wij het Manifest High Impact Beroepsonderwijs.

Manifest? Wat is dat dan?

Het Manifest is het beeld van hoe het beroepsonderwijs van de nabije toekomst eruit moet gaan zien. Het onderwijs waar we met de High Impact Teaching beweging naar toe willen werken.

Wie heeft dat bedacht?

Het idee voor een manifest is vorig jaar november op het High Impact Teaching event geboren. Tijdens dat Event deelden ruim 250 docenten uit het beroepsonderwijs (mbo en hbo) inspiratie en ervaringen met de bouwstenen van High Impact Teaching.

Stel je eens voor: wat als we al deze ervaringen en inspiratie vanuit de eigen onderwijspraktijk eens een niveau hoger tillen? En samenpakken in een beeld van waar we met het beroepsonderwijs naar toe zouden moeten bewegen zodat er altijd en overal beroepsonderwijs met hoge impact is? Hoe zou dat er dan uit zien? Met een afvaardiging van een kleine 30 docenten en studenten uit mbo en hbo hebben we vervolgens in een aantal bijeenkomsten dit beeld uitgewerkt, en vertaald in het manifest.

 

“Het manifest is de richting waar we met High Impact Teaching heen willen.
Het is geen vastomlijnd kader, geen systeem en al helemaal geen stip op de horizon, maar een toekomstbeeld dat inspireert en uitnodigt om hierover met elkaar in gesprek te gaan”.

Waarom dan? Sub-comateuze studenten halen hun diploma toch wel.

Wij weten, wat we hier opgeschreven hebben is geen manifest zoals u dat kent van Hugo Borst over ouderenzorg. Wij ontregelen hiermee (nog) niet het onderwijs. Er vallen in het beroepsonderwijs immers (nog) geen slachtoffers. Het feit dat het gros van de studenten in half comateuze toestand nog steeds hun diploma haalt, doet nog geen pijn. Het is wel dood- en doodzonde van het niet aangesproken potentieel. En dat doet wel pijn. Dus: Zie dit manifest als het voorlopige antwoord. De pijn en de urgentie voor verandering zullen we in de komende periode op tafel krijgen. Door de studenten en de docenten zelf. Dus… actie!

Want nu… ben jij aan de beurt

Het manifest is ‘on air’ en het vormt de aftrap voor de weg naar het tweede HIT-event, op 8 november. Bekijk hieronder de uitnodiging van Peter.

Waarom doen wij dit? Veranderen doe je zelf

OAB Dekkers gaat en staat voor excellent beroepsonderwijs voor iedereen. We weten allemaal dat onze economie en arbeidsmarkt hard mbo’ers en hbo’ers nodig heeft. En we weten ook allemaal dat het beroepsonderwijs op vele plekken beter kan en moet. We hebben onderwijs met hogere impact nodig. En omdat wij ervan overtuigd zijn dat niemand anders dit beter kan realiseren dan de docenten zelf, kunnen wij als onderwijsadviesbureau niet anders dan deze beweging mee te helpen groeien en ondersteunen; door samen op te trekken, en te bewegen naar het nieuwe perspectief. Beweeg je mee?

One step beyond..

Marion

 

Aan het manifest hebben meegewerkt:

Johan Crielaard (ROC A12), Lineke Bakker (De Haagse Hogeschool), Karen Kotten Lips (HAN), Jeanet Laureijs (ROC Gilde Opleidingen) , Marleen Kaijen (HAN), Frank schoutens (Inholland), Vivianne Ceelen (HAN). Arjen Schouten (ROC Midden Nederland), Fon Zeegers (HAN), Fraukje Rosier (HAN), Gerard hendriks (HAN), Marieke Glasbergen (Avans Hogeschool), Miranda van Mol (Fontys Hogeschool), Tjitske Hoekstra, Richard van Bragt (NHTV), Anne Marij Beijer (onderwijskundige), Jasper Bruijstens (ROC Nijmegen). Jacandra van Megen (OAB Dekkers), Peggy Smith (OAB Dekkers), Peter Loonen (OAB Dekkers), Marion van Neerven (OAB Dekkers), Sabina van de Waterbeemd (OAB Dekkers), Eva Loonen (student Pedagogiek en Pabo), Johan van de Glind en Richard Jansen (studenten Mechatronica ROC A12), Michelle van den Hoogen (student NHTV)

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

De staat van het onderwijs in Nederland

  Zorgwekkende bevindingen én hoopvolle perspectieven  Het zal jullie niet ontgaan zijn dat in april het rapport van de Onderwijsinspectie is verschenen over de staat van ons Nederlandse onderwijs. De belangrijkste conclusie luidt als volgt: “Het Nederlandse...

Lees meer

Mijn bril, jouw gedrag!

  Je mentale instelling als docent is de belangrijkste factor voor het gedrag van je studenten (Marzano, de vier pedagogische strategieën). Zoals jij voor de klas staat, zoals jij naar je eigen les kijkt maar vooral hoe jij de groep en de individuele studenten...

Lees meer

Kijk terug

  In de laatste vijf minuten van de les gebeurt er veel, maar eigenlijk te weinig. Hoe kun je deze vijf minuten als docent effectief gebruiken? In mijn onderstaande filmpje vertel ik je dit in twee minuten.    ...

Lees meer

Van visie naar iedere dag boeiend onderwijs met hoge impact

Van visie naar iedere dag boeiend onderwijs met hoge impact

Het deugt toch niet…

  • als studenten klagen over docenten die bij wijze van kennisoverdracht you tube filmpjes laten zien die ze zelf al láng hadden gezien?
  • als studenten thuis zitten te niksen vanwege te weinig contacttijd (HBO) óf op school zitten te niksen vanwege teveel contacttijd (MBO)?
  • als studenten geen tijd of zin meer hebben in hun opleiding omdat ze het belang er niet meer van inzien?
  • als…(vul maar aan).

Studenten actief aan het leren zetten en houden, en enthousiast maken voor het vak, dat is denk ik waar iedereen die in het beroepsonderwijs werkt elke dag voor op staat. Niet elke dag zo hoogdravend misschien, want je wil natuurlijk ook gewoon de hypotheek betalen, maar tóch: werken in het onderwijs, daar kíes je voor.

Ik heb leuk werk: ik kom steeds vaker onderwijsteams tegen, in mbo én hbo, die samen zoekend zijn naar hoe ze hun studenten in actieve(re) stand krijgen. Dat studenten zélf verantwoordelijkheid nemen voor het leren, dat ze intrinsiek gemotiveerd zijn om elke dag weer opnieuw zich in dat leren te storten. Nou ja, je kent het wel. Mogelijk ben jij ook zo’n docent en werk jij ook in zo’n team.

Steeds meer teams zijn zich bewust dat het werken vanuit een visie helpt. Veel teams hebben inmiddels een visie op leren, die zich vertaalt in uitgangspunten, waarmee ze onderwijsactiviteiten kunnen ontwerpen die de studenten ook daadwerkelijk aanzetten tot leren. De 7 bouwstenen van High Impact Learning1 (HILL, Dochy, 2016) zijn een mooi aanknopingspunt. Niet voor niks hebben wij de doorslag gemaakt naar High Impact Teaching (HIT. OAB Dekkers, 2017).

Stel je voor, je zit in zo’n team dat vanuit visie gaat experimenteren met zeg, de uitgangspunten van HILL. Je werkt al projectmatig, jullie roosteren in blokken in plaats van pv lesuren, spreken al van leeropbrengsten, hanteren rubrics en leerbevorderende feedback, en zetten congruent daarmee als team ook grote stappen: je werkt met kennisdelingen in plaats van teamvergaderingen, jullie ontwikkelen samen met studenten en werkveld nieuw onderwijs etc etc. En de eerste resultaten zijn positief! Studenten komen in de actiestand.

En toch mist er iets…

Want hoe ga  je er nu voor zorgen dat het niet blijft bij experimenten maar ook daadwerkelijk verankerd blijft in het onderwijs? Dat studenten de samenhang van alle onderwijsactiviteiten voelen, en er betekenis aan kunnen verlenen. Ik kom steeds vaker vragen tegen als: Hoe creëer je nou, en ik citeer, die “wezenlijk andere leerhouding bij de student”?  Ik werk met een team dat op zoek is naar “een vorm van praktijkgericht leren met reële opdrachten uit de praktijk die aanzetten tot onderzoeken, kennis constructie en leren op alle vlakken volgens de 7 bouwstenen van HILL”. En een ander team “we werken met hele actieve werkvormen, maar op de een of andere manier ziet de student dan nog niet de samenhang”. “We willen dat onze visie vertaald wordt naar een duidelijke onderwijsaanpak, die we ook goed kunnen uitleggen aan ouders en studenten, onze wijze van werken”.

De verbinding

Wat je dan mist is een verbinding. Een verbindend concept tussen jullie goed geformuleerde visie en jullie daaruit voortgekomen onderwijsactiviteiten. Want je wilt graag dat die visie zich vertaalt in alle aspecten van het onderwijsprogramma, en dat daar ook een logische opbouw in zit2. In andere woorden: wat je nodig hebt is het vertalen van je visie naar:

  • een didactisch concept waarmee je kunt werken (een aanpak)
  • een bouwtekening van je onderwijs- en toets-programma voor opbouw, samenhang en niveau
  • en een bijpassende jaar/periode/week-structuur om het in te organiseren.

Zodat alle onderwijsactiviteiten passen binnen een aanpak die het leren en de leerroute voor de studenten structureert en inzichtelijk maakt. In onderstaande afbeelding heb ik het roze omcirkeld.

 

En of het nu HILL is, projectgestuurd onderwijs, ontdekkend, ontwerpend,  ACTIEF of  ondernemend leren is: je bedenkt het samen, want je gaat het ook samen doorvoeren, tot in de vezels van je onderwijsprogramma.

Een aanpak: actieve ontwerpdagen

Het beste werkt het als je dit proces samen met het team aanpakt. Het liefst via action learning: door met elkaar te onderzoeken, ontdekken, ontwerpen en ontwikkelen. Je komt met zijn allen in de actiestand door gezamenlijke ontwerpsessies te organiseren, waarin je met het hele team via gerichte opdrachten werkt aan:

  • Een helder didactisch concept, waarin je uitgangspunten (bv de bouwstenen van HILL) leidend zijn (‘zo pakken wij ons onderwijs aan’).
  • De opbouw van de opleiding (waaronder onderscheid maken in niveaus adhv rubrics die te gebruiken zijn om te waarderen en om te beoordelen).
  • Uitgewerkt in een opleidingsstructuur waarbinnen de onderwijsonderdelen/projecten een plaats kunnen vinden (een jaarplanning).
  • Uitgewerkt in een weekrooster, dat duidelijk maakt hoe het onderwijs binnen een week georganiseerd is (een weekplanning)
  • Een helder beeld van de betekenis van de rol van de docent (kan ik dit/wil ik dit/wat moet ik nog doen?).
  • En dit alles vertaald in ‘een goed verhaal’ met vormgeving (film, animatie beeld, magazine) dat bruikbaar is voor communicatieve doeleinden.

Een voorbeeld: een team op expeditie

De docenten van het team ICT & development van ROC A12 werken samen met een groep studenten in een serie expeditiedagen aan het nieuwe onderwijs, dat vanaf september moet gaan draaien in het nieuwe gebouw.  Een expeditie, want ze weten ongeveer waar het uit moet komen (hun visie is geformuleerd, de HIT-bouwstenen zijn de kapstok), maar de weg er naartoe, dat is zoeken, obstakels en uitdagingen tegenkomen, je neus stoten en overwinningen boeken. Hun expeditie is volkomen congruent met het leerproces dat de studenten straks gaan doorlopen.

Hoe werken we dan? Op elke expeditiedag staat een concreet thema centraal. De uitgangspunten zijn de bouwstenen van HIT.

We beginnen de dag met een concrete (onderzoeks)vraag en werken vervolgens in een aantal stappen in groepjes toe naar het gezamenlijke antwoord. Aan het einde van de dag ligt er dus iets concreet klaar, hebben we samen ontwikkeld en kennis gedeeld, en is het beeld van het nieuwe onderwijs weer een stapje helderder. De output van elke expeditiedag, bepaalt telkens de werkagenda voor de periode naar de volgende expeditiedag toe; het proces staat dus niet stil. En de studenten doen als volwaardig partner mee. Binnenkort gaan we binnen de expeditie verder experimenteren: we gaan het nieuwe didactisch concept simuleren in een grote ‘lege’ locatie. Door te ervaren wat het met je doet, kunnen de docenten het didactisch concept bijschaven, en zichzelf er ook beter op voorbereiden.

Expeditie

Heb jij in jouw team een echt verbindend concept, waardoor studenten écht met hoge impact leren? Wil je het delen? Heel graag!

Oh je mist het nog? Ga er, met je collega’s, dan actief naar op zoek! Organiseer het proces, en daag jezelf uit. Want het deugt toch niet.. als we zelf ook niet meer leren.

Marion, maart 2018


Noten.

  1. High Impact learning that Lasts, Filip Dochy, 2016.
  2. Wij gebruiken bij dit soort onderwijs-ontwerpprocessen de schoolnavigator als ‘bril’ om te bezien hoe een concept doorwerkt in alle facetten van een onderwijsorganisatie.
Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

De staat van het onderwijs in Nederland

  Zorgwekkende bevindingen én hoopvolle perspectieven  Het zal jullie niet ontgaan zijn dat in april het rapport van de Onderwijsinspectie is verschenen over de staat van ons Nederlandse onderwijs. De belangrijkste conclusie luidt als volgt: “Het Nederlandse...

Lees meer

Mijn bril, jouw gedrag!

  Je mentale instelling als docent is de belangrijkste factor voor het gedrag van je studenten (Marzano, de vier pedagogische strategieën). Zoals jij voor de klas staat, zoals jij naar je eigen les kijkt maar vooral hoe jij de groep en de individuele studenten...

Lees meer

Kijk terug

  In de laatste vijf minuten van de les gebeurt er veel, maar eigenlijk te weinig. Hoe kun je deze vijf minuten als docent effectief gebruiken? In mijn onderstaande filmpje vertel ik je dit in twee minuten.    ...

Lees meer

Vergeef mij beste lezer

Vergeef mij beste lezer

Mocht je gretig deze blog openen, hunkerend naar de wekelijkse portie Dinsdag-Dekkers-onderwijstips. Je gaat ze vandaag niet krijgen. Vergeef mij, dat ik niet aan je verwachtingen voldoe, en je honger naar kennis en inspiratie niet stil. Sta mij echter toe, beste lezer, het woord persoonlijk tot je te richten. Het zit namelijk zo..

Ik word altijd een beetje filosofisch zo tegen de kerst. Ik kijk terug op het jaar, reflecteer op wat ik heb gedaan en heb meegemaakt, zowel in de persoonlijke als in de werksfeer. Ik reflecteer op mijn werk, wat de impact ervan is, en leg de link met wat het mij persoonlijk brengt. En andersom ook, natuurlijk. Uiteindelijk ben ik altijd dankbaar voor alles wat er is, en soms ook voor hetgeen er niet (meer) is.

En om de een of andere reden voel ik de behoefte om die dankbaarheid te delen. Me realiserend dat ik vaak enthousiast mijn werk doe, maar soms er zo in mee gezogen word dat ik vergeet om gewoon eens ‘dank je wel’ te zeggen tegen degenen met wie ik werk. Dus bij deze…

… Bedankt aan de collega’s van het Citaverde College waarmee ik de afgelopen jaren zo intensief heb samengewerkt om een majeure onderwijsvernieuwing te realiseren. Jullie hebben als organisatie een giga-stap gemaakt in jullie gezamenlijke onderwijsontwikkeling en -uitvoering. Ik ben blij dat ik dit proces bij jullie heb mogen begeleiden, en op die manier én zelf veel geleerd heb, én een bijdrage heb mogen leveren aan ondernemend leren in het groen MBO-onderwijs in Limburg.

… Bedankt management en collega’s van de opleidingen Social Work, Pedagogiek, Pabo en Verpleegkunde van de Hogeschool Zeeland. Mijn collega’s Liza, Jacandra en ik mogen jullie helpen bij het verwoorden en verbeelden van jullie visie op jullie opleidingen, en vervolgens bij de team- en onderwijsontwikkeling. Dit alles leidt tot diverse leerroutes voor jullie studenten. Het is gaaf om zo dichtbij in de Zeeuwse onderwijsdynamiek te mogen komen.

… Bedankt projectleiding en projectgroepleden van HvA Faculteit business en economie, dat Liza en ik een rol mogen spelen in het tot standkomen van het ‘verhaal’ van de gemeenschappelijke propedeuse tot financieel professional. Jullie zijn steeds meer de onderlinge coherentie aan het vinden en hiermee gaan jullie de toekomstig Amsterdamse financials zeker een stevige financiële basis meegeven. En voor deze Brabantse is de Amsterdamse projectdynamiek verrassend en verfrissend.

… Bedankt collega’s van de opleiding Fysiotherapie van Fontys Paramedische Hogeschool, voor de vlotte samenwerking bij de voorbereiding op de accreditatie. Jullie hebben het onderste uit de eigen kan gehaald om aan te tonen hoe jullie opleiding in elkaar zit. Het voelde soms als een stelletje mollen hoe diep we ons in de materie aan het ingraven waren. Fijn dat jullie het toelieten om jullie persoonlijk te laten coachen in het opleveren van de benodigde stukken.

… Bedankt collega’s van de curriculumcommissie van de opleiding Podotherapie van Fontys Paramedische Hogeschool voor de wekelijkse donderdagochtend-stoeisessies om vanuit jullie visie een gemoderniseerde opleiding te mogen neerzetten. Ik zie jullie met toenemend enthousiasme komen tot de essentie van jullie vak. Ik word er blij van. En de podotherapeuten van de toekomst gaan hier zeker heel blij van worden.

… Bedankt onderwijsgroepje van team IT en development van ROCA12, voor de gesprekken die we hebben gevoerd over de onderwijsexpeditie die we komend voorjaar met jullie gaan ondernemen. Jullie hebben dadelijk niet alleen een spiksplinternieuw modern gebouw, maar ook onderwijs waar je U tegen zegt. Fijn dat Jet en ik jullie daarbij mogen helpen en inspireren.

… Bedankt, beste deelnemers van het HIT-event. Jullie hebben het mogelijk gemaakt dat de HIT-beweging op gang komt. Het is ons geloof dat we hiermee bijdragen aan het realiseren van excellent onderwijs met hoge impact voor iedereen. Keep on moving!

… Bedankt, beste collega’s. We hebben flink geploeterd dit jaar, prachtige opdrachten, spannend soms, nieuw, oud, soms moeilijk, soms makkelijk, leuk, steeds meer samengewerkt, nog steeds veel reistijd. We hebben het denk ik voor elkaar gekregen om een beetje betekenis toe te voegen aan het onderwijs in Nederland.

… Bedankt, beste Peter, ook al wil je het niet horen, je bent een fijne werkgever en een nog fijnere collega en mens. Dankzij jouw doorzettingsvermogen en ondernemingszin werken wij als team lekker aan de footprint van Dekkers op het Nederlandse onderwijs. En dat voelt goed.

… Bedankt, mijn kinderen, behorend tot de doelgroep van studenten voor wie we het uiteindelijk allemaal doen. Bedankt dat jullie je moeder aanhoren en (soms) ook laten uitpraten aan de keukentafel over haar werk en alles wat het met zich meebrengt. Bedankt dat jullie ook gewoon jullie zijn en dit belangrijke werk soms zo heerlijk ontkrachten met een intens ‘ja boeien, mam’.

Tot slot, als je er nog bent, bedankt beste lezer, voor het feit dat je wekelijks de moeite neemt om de blog te openen en misschien te lezen. Het is onze poging iets bij te dragen aan de uitdaging waar jij dagelijks voor staat. En ook al is het maar één ding dat jou ooit heeft geholpen bij jouw werk om het maximale uit je studenten te halen: dan is onze missie geslaagd.

Vooruit. Toch nog een tip. Doe dit eens met al je studenten ?

Ik wens jullie hele fijne feestdagen.

Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

marion@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

De staat van het onderwijs in Nederland

  Zorgwekkende bevindingen én hoopvolle perspectieven  Het zal jullie niet ontgaan zijn dat in april het rapport van de Onderwijsinspectie is verschenen over de staat van ons Nederlandse onderwijs. De belangrijkste conclusie luidt als volgt: “Het Nederlandse...

Lees meer

Mijn bril, jouw gedrag!

  Je mentale instelling als docent is de belangrijkste factor voor het gedrag van je studenten (Marzano, de vier pedagogische strategieën). Zoals jij voor de klas staat, zoals jij naar je eigen les kijkt maar vooral hoe jij de groep en de individuele studenten...

Lees meer

Kijk terug

  In de laatste vijf minuten van de les gebeurt er veel, maar eigenlijk te weinig. Hoe kun je deze vijf minuten als docent effectief gebruiken? In mijn onderstaande filmpje vertel ik je dit in twee minuten.    ...

Lees meer