Carnaval en de Golden Circle…

Carnaval en de Golden Circle…

De ‘What’, ‘Why’ en ‘How’ van Carnaval… Alaaf!

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ik wil gewoon lekker lesgeven

  3 brillen om naar je klas te kijken “alleen kan je niks, je moet het samen doen” (Johan Cruijff) Je les, in de opleiding bedrijfseconomie, staat op het punt van beginnen. De doelstelling van vandaag is om de studenten de verschillende manieren van een...

Lees meer

Goede (pedagogische) voornemens. Nog vóór 2019!

Goede (pedagogische) voornemens. Nog vóór 2019!

Een maand nog maar en dan is er weer een jaar voorbij. Natuurlijk, ik weet het, voor ons in het onderwijs begint het nieuwe jaar eigenlijk in het laatste weekend van de zomervakantie, maar toch; oud op nieuw is een speciaal moment voor velen. De champagne wordt ontkurkt, de oliebollen tot misselijk toe gegeten, hier en daar een traantje weggepinkt en we wensen elkaar al het geluk van de wereld toe! En natuurlijk, zoals elk jaar, zoals altijd, zoals al jaren van tevoren, worden er goede voornemens gemaakt: stoppen met roken, meer sporten, eindelijk gitaar leren spelen…

Goede voornemens voor het nieuwe jaar is al een eeuwenoud gebruik. De Babyloniërs deden 4000 jaar geleden al beloften aan hun goden aan het begin van het jaar om geleende objecten terug te brengen en hun schulden af te betalen. Qua traditie houden we dat dus al erg lang vol.  Maar…uit onderzoek (en voor velen van jullie ook gewoon  uit eigen ervaring) blijkt dat slechts 25% van de mensen ook daadwerkelijk deze goede voornemens gestructureerd gaat en blijft uitvoeren! Van de 75% afvallers was meer dan 60% na twee weken al vergeten dat ze goede voornemens hadden gemaakt (!).

Er is ook onderzocht wat de succesfactoren zijn voor het slagen van een goed voornemen:

  1. Het goede voornemen moet realistisch zijn en uitvoerbaar.
  2. Goede voornemens waar anderen ook plezier van hebben werken beter. Je deelt plezier en krijgt complimenten en het zorgt voor aanmoediging.
  3. Goede voornemens verspreid door het jaar uitvoeren zonder er al teveel bij na te denken, is effectiever dan het werken naar een geplande datum (bv 1 januari).

Laten we eerlijk zijn; als je goede voornemens daadwerkelijk uitkomen geeft dat een mooi, trots en motiverend gevoel. Een gevoel wat ik eenieder van harte toewens. Daarom ga ik je in deze blog uitdagen om mórgen al te beginnen met een aantal goede voornemens! En omdat ik nou eenmaal een pedagoog in hart en nieren ben, heb ik tien goede pedagogische voornemens verzameld waarvan ik weet dat ze uitvoerbaar zijn, jezelf én anderen een goed gevoel geven en die bijdragen aan een positief klimaat in je klas en school. Durf jij er een paar aan te gaan? En niet te wachten tot 1 januari? Ok, let’s go!

 

VOORNEMEN 1. Stille complimenten

Natuurlijk weten we dat het geven van complimenten, in de juiste dosering, goed is. Dat kan ook in stilte gebeuren. Leg op je bureau een pakje leuke post-its (je hebt ze in prachtige figuren). Schrijf voor elke student een kort compliment. Als je vervolgens door de klas loopt plak je de post-it zonder iets te zeggen bij de student op tafel. Door niets te zeggen en door te lopen creëer je het ‘valentijns-effect’.

 

VOORNEMEN 2. Stille complimenten bij een toets

Voor elke student is een toets spannend, dat hoort er nu eenmaal bij. Schrijf op een kaartje voor elke student een power-zin of iets persoonlijks en deel deze bij de start van de toets uit. Laat merken dat je vertrouwen in ze hebt en geef bij de start van de toets centraal even aan: “als je het even niet ziet zitten, kijk dan nog eens naar mijn kaartje…ik heb vertrouwen in je!” (als voorbeeld).

 

VOORNEMEN 3. The odd one out

Bij de start van een les schrijf je drie zinnen over jezelf op het bord. Twee van deze zinnen zijn waar en eentje niet. Laat de klas in groepjes in een minuut samen bepalen welke niet klopt. Een leuke manier om de klas een stukje van jou te leren kennen. (Een vervolg hierop is dat in elke volgende les één student dit ook over zichzelf doet…)

 

VOORNEMEN 4. Light my fire

Groepssfeer zit in kleine dingen. Een muziekje aan en een haardvuur op de beamer of smartboard als de studenten binnenkomen doet wonderen. Klinkt als iets heel simpels maar vergeet niet dat er studenten zijn die vanuit hun thuissituatie of andere achtergrond weinig ervaring hebben met een ‘fijne warme sfeer’.

 

VOORNEMEN 5. SED (Studenten evalueren Docenten)

Hang een bord bij de deur waarop de studenten na afloop van de les tops en tips kunnen plakken of schrijven. Je studenten uitdagen tot kritische beschouwing zorgt voor een betere band en geeft je inzicht in je eigen handelen en lesgeven. Eens in de maand samen met de klas de tops en tips terugkoppelen hoort daarbij, en als er een goede band is opgebouwd mag dit ook van jou naar de klas komen!

 

VOORNEMEN 6. Firestarter

“Het zijn de docenten die zich uitspreken die iets in gang zetten.” Start je les eens met een uitdagende uitspraak, dilemma of vraagstuk om meteen het vuurtje in je klas op te stoken. Niet om tegenstellingen uit te lokken maar om studenten met je mee te laten denken.

 

VOORNEMEN 7. Pedagogische zelfevaluatie

Pak na afloop van een lesdag (of enkele dagen achter elkaar) de namenlijst van je studenten er eens bij en durf eens kritisch te bekijken of je daadwerkelijk alle studenten ‘gezien’ hebt, of je daadwerkelijk alle studenten ‘zich welkom’ hebt laten voelen in jouw les. We hebben allemaal onze voorkeuren maar zijn we er ons bewust van? Hoe meer je van jezelf weet, hoe beter je erop kunt sturen in je lessen!

 

VOORNEMEN 8. Roep je complimenten maar fluister je kritiek

Niemand wordt graag in het openbaar bekritiseerd dus ook studenten niet. Complimenten uitspreken die iedereen kan horen leidt tot positieve gedragssturing (zo’n compliment wil ik ook hebben!). Kritiek fluisteren naar de student waar het om gaat leidt tot een waardering van integer gedrag. Daarnaast breekt openbare afwijzing alle eerder gegeven complimenten meteen af.

 

VOORNEMEN 9. Succesfactoren uitlokken

We hebben ze allemaal; studenten in de klas die moeilijk gedrag vertonen, ongemotiveerd zijn of lijken en niet vooruit te branden zijn. Heel vaak heeft dit helemaal niet te maken met een daadwerkelijk gebrek aan intrinsieke motivatie maar met een (levenslange) ervaring dat ze ‘toch niet veel kunnen’. Dit is geen makkelijk voornemen maar durf je les eens zo te organiseren dat deze studenten ‘gegarandeerd’ een succeservaring opdoen (waar jij dan weer een supercompliment op kunt uitdelen!).

 

VOORNEMEN 10. Bijzonder voorwerp

Zet eens een persoonlijk bijzonder voorwerp van jezelf op je bureau neer (of een uitzonderlijk voorwerp zoals een braadpan, meloen of autokrik) , iets wat onmiddellijk opvalt in de klas en studenten gewoon uitlokt om te moeten reageren. Wacht tot de vragen uit de klas hierover komen en vertel er een mooi verhaal over. Als het aanslaat kun je hetzelfde vragen van je studenten.

 

(En eentje reserve omdat ik het niet kan laten: De drieslag)

Zorg ervoor dat je lessen en je verwachtingen voorspelbaar zijn voor je studenten. Begin daarom elke les met het maken van de drieslag: Waarom krijg je deze les? Wat is het doel? Wat gaan we doen en wat verwacht ik daarbij van je? Dit goede voornemen is niet alleen pedagogisch van belang maar ook didactisch. Het is een perfecte start van goed klassenmanagement!

 

Heb ik het moeilijk gemaakt? Nee toch?

Het zijn vrijwel allemaal uitdagingen die in de categorie ‘is dat alles’ vallen? Ja, dat klopt en dat is ook precies de bedoeling. Het scheppen van een fijn en veilig pedagogisch klimaat is niet een kwestie van één theorie en één grote truc; het is juist een opeenstapeling van allerlei opbouwende positieve acties en handelingen van jou als docent. Handelingen die vaak inderdaad heel klein zijn maar een enorm effect kunnen realiseren. Bovendien, wat is er nou makkelijker en leuker dan goede voornemens die je makkelijk kunt waarmaken?

Succes en laat me eens weten welke je hebt uitgevoerd en wat het heeft opgeleverd. Ik ben benieuwd! Happy classroom 😉.

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ik wil gewoon lekker lesgeven

  3 brillen om naar je klas te kijken “alleen kan je niks, je moet het samen doen” (Johan Cruijff) Je les, in de opleiding bedrijfseconomie, staat op het punt van beginnen. De doelstelling van vandaag is om de studenten de verschillende manieren van een...

Lees meer

Het puberbrein

Het puberbrein

In deze vlog vertelt Emile Heerkens over het puberbrein. Hoe gaat het met het houden aan regels, het grenzen opzoeken van regels.

 

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ik wil gewoon lekker lesgeven

  3 brillen om naar je klas te kijken “alleen kan je niks, je moet het samen doen” (Johan Cruijff) Je les, in de opleiding bedrijfseconomie, staat op het punt van beginnen. De doelstelling van vandaag is om de studenten de verschillende manieren van een...

Lees meer

Weg met studenten en leerlingen!

Weg met studenten en leerlingen!

Emile introduceert een nieuw woord in het onderwijs. Een woord ter vervanging van leerling, student, deelnemer of cursist.

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Terugblik 2018

  We kijken terug op een prachtig onderwijsjaar. 2018 heeft veel gebracht. In deze animatie een korte terugblik op mijn jaar. Ik wil jullie hartelijk danken voor de mooie samenwerking en het lezen van onze blogs. Hele fijne kerstdagen en in 2019 gaan we er weer...

Lees meer

Ritueel

  Exact een jaar geleden deed ik het ook. Maar dit jaar bijna niet, vanwege tijdgebrek, vanwege allerlei dingen die toch belangrijker leken en misschien ook wel waren. Alles was in orde, er stond een gastblog klaar. Maar in het weekend overviel mij hetzelfde...

Lees meer

Vroom vroom…

Vroom vroom…

Emile neemt je in zijn vlog over jongerencultuur mee in begrip en nieuwsgierige verwondering.

 

De vier kernwoorden:

1) identiteit
2) jezelf profileren
3) verbondenheid
4) gelijkgestemdheid

 

Nog geen kennis gemaakt met Famke Louise? Bekijk hier haar videoclip:

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ik wil gewoon lekker lesgeven

  3 brillen om naar je klas te kijken “alleen kan je niks, je moet het samen doen” (Johan Cruijff) Je les, in de opleiding bedrijfseconomie, staat op het punt van beginnen. De doelstelling van vandaag is om de studenten de verschillende manieren van een...

Lees meer

Luc Stevens en het CAR-model

Luc Stevens en het CAR-model

Praktische uitwerkingen naar een goed pedagogisch klimaat

In veel inhoudelijke onderwijsstukken, trainingen, workshops en ontwikkelplannen zie je hem vaak staan; het CAR-Model van Luc Stevens (Luc Stevens, NIVOZ, 2004-heden). Relatie, autonomie en competentie als de drie psychologische basisbehoeften om ontwikkeling en motivatie te kunnen waarborgen. Grofweg zou je deze drie begrippen als volgt kunnen ‘vertalen’:

  • Relatie: anderen waarderen mij en willen met mij omgaan…
  • Autonomie: ik kan het zelf, hoewel niet altijd alleen…
  • Competentie: ik geloof en heb plezier in mijn eigen kunnen…

Heel vaak krijg ik van docenten te horen; ‘goed model, en ik herken het ook wel in mijn manier van werken en in mijn lessen maar hoe moet ik deze begrippen nu praktisch en concreet vormgeven?’ Een terechte vraag bij veel modellen; ze voelen goed en hebben vaak ook een goede onderbouwde wetenschappelijke basis maar toch…

In deze blog wil ik dit model iets verder onder de loep nemen en de basisbehoeften koppelen aan pedagogisch handelen om daarmee weer een tipje meer van deze mooie sluier op te lichten. Eerst licht ik de drie basisbehoeften verder toe waarna ik er de ‘lens’ van de drie elementen van het pedagogisch klimaat overheen leg.

 

Relatie

Studenten hebben behoefte aan relatie, zowel met hun docenten als met andere studenten. Ze willen het gevoel hebben erbij te horen, deel uit te maken van een gemeenschap. Hoewel in een gemeenschap conflicten zijn en men rekening moet houden met elkaar, voelt men zich er in principe veilig. Studenten en docenten voelen zich gezamenlijk verantwoordelijk voor een goede sfeer en als het lastig is, kan de student rekenen op de steun van zijn docent. In scholen hebben docenten veel invloed op de kwaliteit van de relaties. Niet door op de voorgrond te treden, maar juist door vanaf de zijlijn beschikbaar te zijn. Luisteren, vertrouwen bieden, optreden als het echt nodig is, uitnodigende omstandigheden creëren, het goede voorbeeld zijn, uitdagen en ondersteunen zijn belangrijke pedagogische voorwaarden voor het ontstaan van goede relaties.

Competentie

Studenten willen laten zien wat zij kunnen en zichzelf als effectief ervaren. Dat vraagt uitdaging. Dat kan alleen als het onderwijs is afgestemd op de mogelijkheden en (basis) behoeften van de student. Niet opletten, niet meedoen, onderpresteren, niet durven, het zijn vaak tekenen van afstemmingsproblemen. Een docent die de ontwikkeling van studenten serieus neemt, biedt de student ruimte om passende leerdoelen voor zichzelf te formuleren en voor hem haalbare resultaten te boeken. Een combinatie van hoge (en reële) verwachtingen en beschikbaarheid voor hulp en ondersteuning, zijn een goede basis voor het ontwikkelen van een gevoel van competentie.

Autonomie

Autonomie verwijst naar het gevoel onafhankelijk te zijn. Studenten willen het gevoel hebben de dingen zélf te kunnen doen. Zélf kunnen beslissen, zelf keuzes maken. Dat kan alleen in een omgeving waarin de eigenheid van de student gerespecteerd wordt. Een student is er voor zichzelf, niet voor zijn ouders of voor de school. Mensen hebben al jong behoefte zich te onderscheiden, hun eigen keuzes te maken. Het pedagogische antwoord hierop is het bieden van veiligheid, ruimte, begeleiding en ondersteuning soms en het waarborgen van de verbondenheid met de ander. Individuele vrijheid is belangrijk en wordt gestimuleerd, maar altijd in relatie met de ander en met behoud van diens vrijheid en jouw verantwoordelijkheid daarvoor. Autonomie verwijst altijd naar relatie.

Je zou de drie aspecten van het CAR-model uit kunnen werken met betrekking tot het scheppen van een goed pedagogisch klimaat (één van de hoofdtaken van een docent). Dat pedagogisch klimaat kun je opbouwen met behulp van de onderstaande drie elementen:

  1. de manier van omgaan met studenten (interactie)
  2. het didactische handelen (inhoud en instructie)
  3. de organisatie van het werken in de klas (klassenmanagement) 

Als je deze drie elementen ‘loslaat’ op het CAR-model kom je tot de volgende uitwerking van de drie basisbehoeften waarbij de versterking van het pedagogische klimaat centraal staat!

De basisbehoefte ‘Competentie’

Als gekeken wordt naar competentie dan gaat het erom:

  1. het geloof van studenten in eigen kunnen te vergroten (interactie),
  2. studenten plezier hebben en houden in het eigen kunnen (interactie),
  3. studenten leren wat ze wel en niet kunnen zeggen en doen (interactie),
  4. dat studenten ervaren dat hun vragen en problemen belangrijk zijn voor het werk van 
de groep (instructie),
  5. studenten in staat zijn hun leerbehoeften aan te geven en hun vorderingen te overzien en te waarderen (instructie),
  6. dat studenten in staat gesteld worden hun bijzondere kwaliteiten te laten zien (instructie),
  7. studenten meehelpen met het inrichten van het lokaal en er zo plezier en trots aan ontlenen (klassenmanagement).

De basisbehoefte ‘Autonomie’

Als gekeken wordt naar autonomie dan gaat het erom:

  1. dat studenten het gevoel hebben dat iets ondernomen kan worden zonder dat daarbij hulp van anderen nodig is (interactie),
  2. het bieden van ervaringen met onafhankelijkheid aan de studenten, bijv. studenten stimuleren tot het nemen van initiatieven (interactie),
  3. dat het denken in goed of fout genuanceerd wordt. Dingen lukken of lukken niet (interactie),
  4. ruimte geven aan studenten om op zoek te gaan naar antwoorden op hun vragen en problemen (instructie),
  5. dat studenten zich in een omgeving (lokaal) bevinden dat zo is ingericht dat 
studenten zonder veel oponthoud of storing de leer- en hulpmiddelen kunnen pakken (klassenmanagement),
  6. stimuleren van eigen initiatieven van studenten voor de verzorging van het lokaal (klassenmanagement)

De basisbehoefte ‘Relatie’

Als gekeken wordt naar relatie dan gaat het erom:

  1. met studenten een relatie te leggen of op te bouwen (interactie),
  2. studenten het gevoel of de wetenschap geven dat ze door anderen gewaardeerd 
worden (interactie),
  3. studenten het gevoel geven dat omgang en contact op prijs worden gesteld (interactie),
  4. dat studenten zich veilig voelen (interactie),
  5. studenten zich veilig voelen om vragen te stellen en hun problemen te noemen 
(instructie),
  6. contact tussen studenten bevorderen door tafels in groepen te zetten 
(klassenmanagement),
  7. dat de tijd goed ingedeeld wordt; hierbij gaat het om het ritme van les- en 
instructietijd, om groepsmomenten en individuele activiteiten en om momenten van zelfstandig of gestuurd werken (klassenmanagement).

Durf jij te kijken naar je eigen handelen op bovenstaande elementen? In hoeverre ben je bewust ervan en pas je het toe? Vraag eens aan je collega’s (collegiale coaching, lesbezoeken!) of zij dit bij jou herkennen. Of aan de studenten in je klas; geef hen eens een week lang de opdracht om hierop te observeren bij je!

Ik hoop je met deze blog weer een stapje verder op weg te hebben geholpen naar een mooi, veilig en motiverend pedagogisch klimaat. Zoals ik al schreef: een stukje van de sluier meer, er valt nog veel te ontdekken aan dit model! Wil je dat samen doen? Dan houd ik me aanbevolen voor een goede brainstorm, uitwisseling of uitdagende ideeën…kom maar op!

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

emile@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Ik wil gewoon lekker lesgeven

  3 brillen om naar je klas te kijken “alleen kan je niks, je moet het samen doen” (Johan Cruijff) Je les, in de opleiding bedrijfseconomie, staat op het punt van beginnen. De doelstelling van vandaag is om de studenten de verschillende manieren van een...

Lees meer