We mogen elkaar weer zien!

We mogen elkaar weer zien!

We mogen elkaar weer zien!

Tips voor het weer-zíen van teams. 

De meeste onderwijsinstellingen zijn druk met het vormgeven van het anderhalve meter onderwijs dat na de zomer gaat plaatsvinden. Een enorme uitdaging op allerlei fronten. Sommige instellingen of opleidingen zien de kans schoon om het toch al gewenste flexibel en blended leren versneld door te voeren. Anderen kijken hoe ze een pragmatisch afgewogen pakket kunnen samenstellen tussen contact- en afstandsonderwijs.

Hollen

Welke variant men ook aan het verkennen is, wat ik zie en ervaar is dat het full speed gaat. We zijn in full speed van fysiek naar online onderwijs gegaan, we hebben in full speed een andere modus gevonden in werk/prive-ritme, we zijn nu full speed het studiejaar aan het afsluiten met toetsen en gesprekken, en tegelijk zijn we full speed aan het transformeren van online naar anderhalve meter-onderwijs. Full speed, want de deadline van de zomervakantie zit eraan te komen, en we snakken ernaar om bij te komen, op vakantie in de achtertuin. En als dat voorbij is mogen we eindelijk, eindelijk de studenten weer verwelkomen in een volledig nieuwe situatie. Oh ja en dan zien we de collega’s weer. En gaan we weer samenwerken. Na een bizarre periode, in een compleet nieuwe situatie.

Stilstaan

Krijg je het al benauwd? De gewoonlijke reactie is: doorhollen. Mijn advies is: trap even op de rem. En doe dat niet enkel individueel in de zomer, doe dat vooral ook als team. Neem even goed de tijd voor het weer-zíen van elkaar, voor het goed afsluiten van die bizarre periode en het opstarten van de nieuwe. Het online onderwijs nu en anderhalve meter-onderwijs straks dóet namelijk iets met de persoonlijke beleving, met het onderlinge contact en de samenwerking.

Aandacht

Wil je straks als groep docenten er weer vol energie zijn voor je studenten en voor elkaar, dan is het van belang aandacht te hebben voor het weer in contact zijn: voor het weer echt samen zijn als team, te her-opstarten en het opnieuw in te vullen. Want het wordt echt anders. Mijn advies aan leidinggevenden is ook om dit contact en deze aandacht te faciliteren. En daarbij iets verder te gaan dan een stuk vlaai, borrel of bitterbal en een inspirerende welkom speech in de docentenruimte. Maak eens echt tijd en ruimte en ga naar buiten, offline, uit de routine, en zíe elkaar weer. Als mens, als collega, als team.

Een weer-zien programma

Wil je echt aandacht geven aan het als team elkaar weer-zíen dan is een programma van een dag of dagdeel een mooi middel. Een weer-zien programma kan een verschillend karakter hebben: accent op inhoud, op samenwerken, op gewoon ontspannen opstarten of een combinatie. Mooi ook om te combineren met de jaarlijkse opstart-studiedag.

In een weer-zienprogramma besteed je aandacht aan de afgelopen periode, maak je hernieuwd kennis met elkaar en met de taak die voor je ligt als team. Het team staat bewust stil bij wat de afgelopen periode heeft betekent voor elk individu, voor de groep en voor het contact met de student. Via een aantal praktische werkvormen kun je ervaren welke effecten het geïsoleerd scherm-contact heeft gehad op de individuele werkbeleving en de samenwerking. En kun je vanuit daar vooruitkijken naar de invulling van het samenwerken met elkaar en met de student in het anderhalve meter onderwijs. Door dat buiten te doen intensiveer je de beleving.

Mogelijke onderdelen zijn:

  • Beleving delen via wandeling
  • Visualisatie-opdrachten in de natuurlijke omgeving
  • Samenwerkingsopdrachten
  • Inzichten delen via kampvuurgesprekken

Drie werkvormen voor reflectie en bezinning op het pre- en post corona samenwerken

Collega Emile gaf in zijn blog prachtige tips voor het weer-zíen van studenten en Peter schreef over hoe je van een groep een team wordt. Ik geef je hieronder drie tips voor werkvormen voor het weer-zíen van collega’s, met als doel reflectie en bezinning.

  • Reflectie op beleving. Ga naar buiten. Maak drietallen en ga op pad met een ervaringsopdracht:
    – Geef één woord aan jouw ervaring van de afgelopen periode;
    – Licht toe wat dat woord betekent voor jou aan de hand van 3 concrete voorbeelden;
    – Vertel daarbij wat je wens is voor het komende studiejaar;
    – Zoek een symbool of een object uit de omgeving dat jouw wens representeert.
  • Bezinning op samenwerking. Ga naar buiten. Bepaal een plek die je kunt verdelen in 3 ruimtes. Verdeel je zelf in 3 groepen.
    – Groep 1 gaat op een plek staan, en voert hardop (afhankelijk van de omvang van de groep) een gesprek over het samenwerken zoals het was vóór de crisis.
    – Groep 2 gaat op een andere plek staan, en voert hetzelfde gesprek, maar dan over het samenwerken tijdens de crisis.
    – Groep 3 staat op een andere plek, en bespreekt de samenwerking zoals die er in het anderhalve meter onderwijs uitziet.
  • Wissel van groepen.
    Reflectie: wat is er veranderd in de 3e situatie?  En hoe komt die verandering tot stand?
  • Reflectie op individuele beleving. Kampvuurgesprek. Maak een vuur (of een symbolisch vuur) en ga in een grote cirkel eromheen zitten. Geef iedereen de gelegenheid om zijn ervaringen van de afgelopen periode en wat dat voor hem/haar betekende te vertellen. Gebruik daarbij de talking-stick: alleen als je de stok in handen hebt, mag je praten. Luister oprecht, stel pas vragen als de collega daar signaal voor geeft.

Sparren

Lijkt het je wat, zo’n weer-zíen programma? Ik denk graag met je mee over de invulling, vanuit mijn ervaring als onderwijskundig adviseur en als natuurcoach.

Heb je suggesties die je wilt delen of vind je het prettig om erover te sparren? Deel hieronder!

Tot graag zíens,

Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Wil je in een groep zitten… of in een team spelen?

Wil je in een groep zitten… of in een team spelen?

  Iedereen die deze vraag voorgelegd krijgt voelt intuïtief aan dat het beter is om in een team te spelen, dan in een groep te “ zitten “. Als je de twee definities naast elkaar legt dan klopt dat ook wel: Een groep is een verzameling individuen die zich in meer...

Lees meer
Even een loom filmpje maken…

Even een loom filmpje maken…

Samen met mijn collega wilden we even een Loomfilmpje maken om docenten te laten zien hoe je opdrachten maakt en toewijst in MS Teams…. Vol goede moed begonnen we: Scriptje gemaakt… Helder overlegd welke boodschap we over wilden brengen… En Teams opgestart. “Waar zit...

Lees meer

Schermdruk?

Schermdruk?

Schermdruk?

Tempo uit en zintuigen aan. Een oefening om te vertragen en te verstillen.

We gaan week 7 in van het online leren en werken. Wat zijn we allemaal ongelofelijk voortvarend van start gegaan! Online leren loopt, zelfs online toetsen begint te lopen. We komen erachter dat het best kan, leren op afstand, en het geeft een mooie boost aan teamwork. We zijn met zijn allen nog aan het leren, maar over het algemeen kunnen we zeggen dat onderwijsgevend Nederland in die korte tijd een knap staaltje werk heeft afgeleverd. We zien het terug in bijvoorbeeld lieve of sportieve bedankvideo’s van studenten naar docenten. Knap gedaan.

Maar, eerlijk is eerlijk, velen ervaren ook de mindere kanten van deze online bubbel waarin we gedwongen zijn met elkaar te werken. We zijn druk. Schermdruk. De meeste werkenden in onderwijsland zitten hele dagen voor het scherm in teams, zoom of skypemeetings. Ik ook. Ondertussen voer je 1-2tjes via de whatsapp of chat, lees je mail, skype en bel je met studenten, volg je nieuws en social media. Je probeert hier en daar nog een webinar te volgen. En je houdt online contact met je geliefden.

Ik zie docenten op mijn scherm verschijnen in provisorische kantoortjes op kinderkamers (de maffe achtergrondjes van teams kunnen het niet altijd maskeren), druk omdat ze hun werk in de helft van de tijd moeten zien te doen, vanwege de halve dagendiensten die ze samen met hun tevens thuiswerkende werkende partners draaien. Ik zie baby’s op schoot, honden die uit willen, kinderen die niet langer zonder begeleiding kunnen wachten tot papa uitgepraat is met zijn collega’s. Ik zie collega’s die alleen nog maar een scherm zien en geen thuisafleiding hebben.

We ervaren druk, veel schermprikkels. En dan gaan we om te ontspannen: een serietje kijken, een cursus doen, sporten. Vaak online. Gelukkig, velen gaan ook naar buiten. Hard fietsen, wandelen, lekker flink de pas er in. Lichamelijke afleiding.

Dit wordt mijn tip van de week: Vertraag en ervaar de stilte. En doe dat buiten.

Stilte is een ware verlichting voor de mentale druk die velen van ons nu ervaren, voor onze online-overprikkelde geest. En buiten verfrist de geest. Letterlijk. Hieronder geef ik je een oefening voor een vertragende stiltewandeling.

Oh ja en een waarschuwing: In het begin is het misschien best spannend, een beetje saai, of je raakt geïrriteerd. Je ervaart van alles. De kunst is om dat gewoon te laten gebeuren, er als het ware van een afstandje naar te kijken, ermee te spelen, er een beetje om lachen en het dan weer te laten gaan. Dat doe je door focus. Het verlicht. Probeer het maar eens.

Oefening voor stiltewandeling (Tempo uit en zintuigen aan!)

  1. Ga naar buiten.
    Wandel, kalm aan. Gewoon lekker stap voor stap. haal een paar keer diep adem en kijk om je heen. Neus in de wind, kijk om je heen. Ben aanwezig.
  1. Vertraag.
    Als je op een plek aankomt waar je het fijn vindt, vertraag je je pas. Je gaat steeds langzamer lopen. Voet voor voet. Voel hoe je voeten de grond raken.
  1. Focus op je ademhaling.
    Laat die komen en gaan. Gedachten poppen op, maar besteed er geen aandacht aan. Laat hem maar gewoon voorbij drijven als een wolkje. Blijf de vertragende pas aanhouden.
  1. Focus op je lichaam.
    Als je voelt dat je tot rust komt, richt je je op je lichaam (de bodycheck). Begin bij hoe je zolen de grond raken in je vertraagde pas en eindig bij je kruin. Langzaamaan!
  1. Focus op je binnenkant.
    Neem waar wat er zich allemaal in dat lichaam afspeelt aan gevoelens en emoties. Het hoeft niet weg, het is er gewoon. Laat alles maar komen en er gewoon zijn.
  1. Verleg je aandacht naar buiten.
    Als je zover bent, als je alles wat er van binnen gebeurt als het ware kunt omarmen, richt je je aandacht weer naar buiten. Op het hier en nu. Dat doe je zintuig voor zintuig. Eerst kijk je alleen. Je neemt in je op wat je ziet. Daarna focus je op wat je hoort, ruikt, voelt, eventueel proeft. Richt je volledige aandacht op die zintuiglijke prikkel. Probeer bewust bij dat ene zintuig te blijven en je niet te laten afleiden door de andere. Zo werk je elke zintuig een paar minuten door. Gedurende de hele oefening ben je je bewust van hoe je voeten de raken.
  1. Afronden
    Als je klaar bent met alle zintuigen, voel dan eens hoe het voelt om in deze verstilling en vertraging te zijn. Geniet van de zintuigelijke ervaring. Geef jezelf en de buitenwereld als afronding een vette glimlach. Je kunt als je wilt je pas weer versnellen. Thuis aangekomen zet je lekker een kop thee en geniet je na.

Laat je weten hoe het was?

Blijf gezond,

Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Liever dynamisch groepsgedoe, levendige interactie!

Liever dynamisch groepsgedoe, levendige interactie!

  Ik zeg en chat ‘gedag’ in mijn online-workshop/meeting/ classroom, in MS Teams/Zoom/Brightspace, zwaai nog een keer en klap mijn laptop dicht. Abrupt weg is iedereen, vanuit het beeldcontact gelijk weer thuis. Met een beetje leeg en onbestemd gevoel, staar ik...

Lees meer
Samenwerken, (hoe) moet dat?

Samenwerken, (hoe) moet dat?

  Samenwerken, (hoe) moet dat? Je hoort het studenten zeggen: "alweer in groepjes? Ik werk hier liever zelf aan, dan kan ik het doen wanneer ik wil. Alleen kan ik het sneller. We krijgen geen gezamenlijke afspraak gepland. Er zitten mensen in ons groepje die niks...

Lees meer
Ritueel

Ritueel

  ‘De impact van een goed ritueel ontstaat bij de gratie van herhaling’, schreef ik iets meer dan een jaar geleden in mijn oudejaarsblog. Terugkijken, buigen en danken voor wat kwam en ging bij alle mooie samenwerkingen is iets wat ik graag doe ter afsluiting....

Lees meer

Ritueel

Ritueel

Ritueel

‘De impact van een goed ritueel ontstaat bij de gratie van herhaling’, schreef ik iets meer dan een jaar geleden in mijn oudejaarsblog. Terugkijken, buigen en danken voor wat kwam en ging bij alle mooie samenwerkingen is iets wat ik graag doe ter afsluiting. Dus doe ik het dit jaar weer, dit keer bij de start van het nieuwe jaar.

Bedankt ontwerpteams, docententeam en management van Helicon MBO Helmond, dat ik een jaar lang heb mogen meewerken aan de GROEI van jullie onderwijsconcept en jullie als team. In het begin van 2019 hebben we drie nieuwe opleidingen van scratch af aan opgebouwd, die nu met veel plezier en keihard werken worden uitgevoerd. Jullie hebben allerlei onderwijsvernieuwende experimenten uitgevoerd met als gemeenschappelijk doel studenten ‘aanzetten’. Dat vraagt van jullie als docenten een andere houding: niet loslaten maar anders vasthouden. Dat vergt moed en lef, en dat is lang niet altijd makkelijk. Door open in gesprek te gaan, met elkaar te delen en te leren hebben jullie elkaar en ook mij geïnspireerd om vooral door te zetten in. Ik heb jullie zien stoeien en groeien, als professionals, als team, als school. Jullie laten op die manier mooi aan jullie studenten zien dat dat leren is: stoeien en groeien.

Bedankt werkgroep Curriculum Transitie Verpleegkunde BOL-breed van het Summa College, dat ik jullie als kritische vriend mocht volgen en begeleiden in jullie ontwerpproces voor een geheel nieuwe opleiding Verpleegkunde BOL-breed. Wat een uitdaging hebben jullie aangenomen. Jullie klus om van twee succesvolle opleidingsvarianten één nieuwe te maken die zowel studenten als werkveld de breedte én de diepte van MBO-verpleegkunde laat zien is geen eenvoudige. Het is een enorm compliment waard dat jullie het proces in de groep ook niet uit de weg zijn gegaan, en erin zijn geslaagd om als groep tot een mooi ontwerp te komen, dat jullie met de collega’s hebben gedeeld in de BolBreedBootcamp. Wat een energie brengen jullie hiermee over. Bedank voor de foto’s 😊.

Bedankt projectleider en werkgroep Curriculum van opleiding Veehouderij van de HAS, dat ik jullie mocht coachen bij jullie opdracht om het huidige curriculum in beeld te brengen en een advies te geven voor aanpassing. Zoals bij vrijwel elke curriculumherziening is niet de inhoud het meest spannend maar de veranderkundige aanpak en groepsdynamische processen die daarbij een rol spelen. Jullie enthousiasme en bereidheid om met mij daar naar te kijken en er over te sparren heb ik als erg plezierig ervaren. Gaaf dat het jullie gelukt is de juiste rol te pakken en met de nodige creativiteit in taal en werkvormen het juiste gesprek te voeren met de collega’s. Dat gaat jullie opleiding zeker ten goede komen. En Jos, jouw opmerking “Ik heb wel eens met onderwijskundigen gewerkt die minder impact hadden” was voor mij het meest waardevolle compliment van het jaar. Dank daarvoor.

Bedankt projectgroep Afstudeerdossier HAN Sport en Bewegen. Jullie hebben me gevraagd om mee te helpen bij het opzetten van Afstudeerprogramma nieuwe stijl van de opleidingen Sportkunde en ALO. Wat een gave opdracht! Het getuigt van lef en visie dat jullie voornemens zijn in het afstudeerjaar de student zélf alle ruimte te geven om zijn startbekwaamheid te bewijzen, door te gaan werken met programmatisch toetsen. Hartstikke spannend, vooral nu we het proces van goede ideeën en persoonlijke denkbeelden delen voorbij zijn en gaan omzetten in het leren spreken van dezelfde taal en doorgronden van de bedoeling. Het komt nu dichtbij eenieders taakopvatting van wat het betekent om opleider te zijn. Ik bewonder jullie energie en de constructieve manier van werken, dankzij of ondanks de nodige portie rebellie, maar altijd vanuit de drijfveer om hier samen iets goeds neer te zetten. De analogie met onze leus ‘Je moet oefenen tot het niet meer fout gaat’ ligt voor de hand.

Bedankt iedereen die ik dit jaar ontmoet heb, professioneel of semi-professioneel, bedankt voor de mooie gesprekken die we gevoerd hebben over wat er werkelijk toe doet, wat je beweegt, over hoe je samenwerkt, over wat er nodig is om er elke dag weer voor te gaan. Het zijn deze gesprekken die mij hebben geïnspireerd om naast mijn werk mij te ontwikkelen tot natuurcoach.

Bedankt lieve collega’s van OAB Dekkers. Wat een jaar hebben we gehad! Als team en als bedrijf zijn we aan het groeien, we worden groter, professioneler, en we zien meer en meer dat we elkaar en onze opdrachtgevers nodig hebben om impact op het beroepsonderwijs en dus het leren van studenten, te kunnen realiseren. Het geslaagde HIT-event van november is daar het ultieme bewijs van. Het is meer dan fijn dat we ondanks de overvolle agenda’s met elkaar de tijd en gelegenheid vinden om hierin als team te kunnen blijven investeren. En Peter en Remko, het getuigt van goed werkgeverschap dat jullie hierbij ook de individuele groei goed bekijken en faciliteren. Zonder spelers in goede conditie geen succesvol elftal.  Dank!

Bedankt lieve opgroeiende kinderen. Mijn spiegels. Nu allebei studerend aan de universiteit zie ik jullie opgroeien als kritische studenten en jong volwassenen; mijn onderwijskundig hart gaat sneller kloppen bij jullie kritische verhalen over de kwaliteit van colleges of tentamens. Hoewel ik mij geheel bewust bent van het feit dat het moeten (mee)betalen van collegegeld deze kritische houding ook stimuleert, gloort daar ook een ander hoopvol besef aan de horizon; wat je er als opvoeder of opleider ook instopt, het komt er op een bepaald moment ook echt uit. Is het niet dat wat wij bedoelen met impact?

Bedankt beste lezers van onze blogs. Je ontvangt wekelijks onze blog, je bezoekt onze evenementen of ontmoetingen of we hebben op een andere manier contact. Wij hopen met ons werk iets bij te dragen aan de uitdaging waar jij dagelijks voor staat in het beroepsonderwijs. En ook al is het maar één ding dat jou ooit heeft geholpen bij jouw werk om het maximale uit je studenten of je werk te halen: dan is onze missie geslaagd.

En wederom: de impact van een goed ritueel neemt toe bij de gratie van herhaling. Vandaar wederom mijn tip van vorig jaar: Doe dit ook eens met je studenten, je collega’s, je leidinggevende.

Laat je me weten wat het je opleverde?

Ik wens jullie allen een succesvol, geïnspireerd, liefdevol en gezond 2020!

Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Wil jij veranderen?

Wil jij veranderen?

  Einde van het studiejaar   We zijn allemaal professionals. En ook gewoon mensen. Zo aan het einde van het studiejaar valt het decorum soms wat weg en komt de ware behoefte boven. En dat is op dat moment vooral: rust! Nadenkend over een blog die in de...

Lees meer
Ritueel

Ritueel

  Exact een jaar geleden deed ik het ook. Maar dit jaar bijna niet, vanwege tijdgebrek, vanwege allerlei dingen die toch belangrijker leken en misschien ook wel waren. Alles was in orde, er stond een gastblog klaar. Maar in het weekend overviel mij hetzelfde...

Lees meer

Wil jij veranderen?

Wil jij veranderen?

Wil jij veranderen?

Einde van het studiejaar

 

We zijn allemaal professionals. En ook gewoon mensen. Zo aan het einde van het studiejaar valt het decorum soms wat weg en komt de ware behoefte boven. En dat is op dat moment vooral: rust! Nadenkend over een blog die in de zomerperiode ook nog wat toevoegt werd ik getriggerd door alles wat er op dat moment om mij heen gebeurde. Getuige zo maar wat uitspraken die ik op de laatste dag van het schooljaar verzamelde op een school waar ik werk.

“Waarom plannen we alles in de laatste week?”

“Zo gaan we dit volgend jaar iet meer doen”.

“Als je al lang in het onderwijs werkt dan weet je dat de laatste paar weken voor de zomer gekkenhuis is. En toch, het gebeurt elk jaar weer.”

“Gek word ik er van”.

“Volgend jaar een cursus timemanagement doen.”

“Hebben we port op school?”

“Wie plant er nou een apv op de laatste dag?”

“Wat ben je eigenlijk aan het doen?”

“Je vraagt teveel.”

“Jij kunt tenminste nog iets slims zeggen. Ik voeg echt niks meer toe“.

“Waarom doen we wat we doen zoals we doen wat we doen….”

“Luister nou eens naar me.”

“Kan dit weg?”

“F*k, ik ben nog iets vergeten.”

“Wat zie je er mooi uit.”

“Laatste loodjes, onzin”.

“Wat zijn jullie recalcitrant aan het doen.”

 

Beste mensen. Het heeft allemaal een functie. We werken toe naar een climax om ons vervolgens te kunnen onderdompelen in een aantal weken loslaten, ontspannen, ontladen, vertragen. En daarna weer opladen. Het is de werkcyclus van het onderwijs. En we doen er met zijn allen aan mee. Je zou je toch gaan afvragen… kunnen we dat niet anders doen? 😉

 

Ik wens elk van jullie toe om te genieten van het niks.

Namens het hele team van OAB Dekkers, een hele fijne vakantie!

 

Marion

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

We mogen elkaar weer zien!

We mogen elkaar weer zien!

  Tips voor het weer-zíen van teams.  De meeste onderwijsinstellingen zijn druk met het vormgeven van het anderhalve meter onderwijs dat na de zomer gaat plaatsvinden. Een enorme uitdaging op allerlei fronten. Sommige instellingen of opleidingen zien de kans...

Lees meer
Wil je in een groep zitten… of in een team spelen?

Wil je in een groep zitten… of in een team spelen?

  Iedereen die deze vraag voorgelegd krijgt voelt intuïtief aan dat het beter is om in een team te spelen, dan in een groep te “ zitten “. Als je de twee definities naast elkaar legt dan klopt dat ook wel: Een groep is een verzameling individuen die zich in meer...

Lees meer

In de categorie handige lijstjes; een recept voor het formuleren van leerdoelen.

In de categorie handige lijstjes; een recept voor het formuleren van leerdoelen.

In de categorie handige lijstjes; een recept voor het formuleren van leerdoelen.

De laatste weken krijg ik regelmatig de vraag hoe je nu eigenlijk goede leerdoelen formuleert. Een hele relevante vraag, want vaak slaan we deze stap over. Herken je dat? Dat je voordat je begint aan een les of activiteit heel veel energie stopt in wat je wilt gaan doen en welke actieve werkvormen je allemaal gaat toepassen. Maar of je nu heel scherp voor ogen hebt wat precies de bedoeling is van die activiteit…? Wat het de student brengt in relatie tot zijn beroepsopleiding? Het doel heiligt het middel. Leerdoelen helpen jou én de student.

Leerdoelen: Waar hebben we het over?

Een leerdoel is het gedrag dat een student vertoont na het afronden van een leersituatie. Waar dat gedrag aan moet voldoen formuleer je in zogenaamde prestatie- of succescriteria[1].

Bij het ontwikkelen van onderwijs formuleer je leerdoelen meestal op 2 niveaus:

1. Leerdoelen die betrekking hebben op een wat langere periode of een grotere eenheid (een module, een project, een onderwijsperiode, een beroepssituatie). In dit leerdoel beschrijf je wat de student kan laten zien na het afronden van die leersituatie. Voor een beroepsopleiding heeft dit leerdoel altijd relatie met de beroepspraktijk en is afgeleid van de vastgestelde eindkwalificaties.

2. Leerdoelen voor de onderliggende onderwijsactiviteiten (een les, een dag, een activiteit). Voor het gemak noemen we dit lesdoelen. Wat kan een student na deze les/activiteit? Alle lesdoelen tezamen zorgen ervoor dat de student het overkoepelende leerdoel kan realiseren.

De samenhang en congruentie tussen leerdoelen en succescriteria, onderwijs en toetsen is belangrijk (= constructive alignment).         

Hoe schrijf je goede leerdoelen?

Een leerdoel bevat in elk geval de volgende 3 onderdelen:

1. Gedrag: wat moet de student dóen. Dit wordt altijd uitgedrukt door een werkwoord. Het werkwoord zegt iets over het niveau van complexiteit wat je beoogt te bereiken. Bruikbaar hierbij is de taxonomie van Bloom (zie verderop). Een leerdoel begin je altijd zo:

Je kunt + werkwoord. Bijvoorbeeld: Je kunt ontwerpen

2. Inhoud: waarover moet de student iets leren, op welke inhoud of context heeft dat gedrag betrekking? Dit heeft altijd een relatie met het beroep waarvoor de student opgeleid wordt.

Je kunt een kledingstuk ontwerpen of je kunt een recept bereiden

Het gedrag en de inhoud zegt iets over de toetsvorm van dit leerdoel. Het heeft immers geen zin om te beoordelen of een student een recept kan bereiden aan de hand van een theorietoets.

3. Condities of resultaat. Zijn er bepaalde voorwaarden of condities, voorschriften of minimale vereisten waaraan dat beoogde gedrag moet voldoen? Het is ook mogelijk om de condities te omschrijven als het resultaat van de beoogde handeling.

Je kunt een kledingstuk ontwerpen voor kinderen dat slijtvast en waterafneembaar is
Je kunt een recept bereiden volgens de richtlijnen van het voedingscentrum, of
Je kunt een recept bereiden dat past in het dieet van diabetici.

De condities of resultaatomschrijving geven je een indicatie voor de toetsopdrachten of beoordelingscriteria.

Verder nog de volgende tips:

  • Formuleer per onderwijseenheid niet teveel leerdoelen, 4 tot 5 is genoeg.
  • Formuleer zonder hiërarchie. Ofwel laat de leerdoelen niet afhankelijk van elkaar zijn.
  • Kies werkwoorden die precies aangeven wat je verwacht van de student. Formuleer ze zodanig dat duidelijk is om welk niveau uit de taxonomie het gaat. Stel je zelf de vraag: wat zie ik een student doen, of wat wil ik dat hij kan na deze onderwijseenheid? De taxonomie geeft je meteen een idee over welke toetsvorm passend is.

Succescriteria

Om het leerdoel te behalen moet de student aan bepaalde voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden leg je vast in succescriteria. Hiermee maak je duidelijk wat er geleerd moet worden om het leerdoel te bereiken.

Tips bij het schrijven van succescriteria:

  • Formuleer wat een student minimaal moet bereiken, gegeven dit leerdoel, gegeven deze onderwijseenheid, om dit leerdoel te kunnen behalen. De succescriteria moeten van hetzelfde taxonomieniveau als het leerdoel, of lager. Het mag nooit hoger zijn.


    Bijvoorbeeld 
    Leerdoel: Je kunt een kledingstuk ontwerpen voor kinderen dat slijtvast en waterafneembaar is.

    Succescriteria:[2]
    – Je kunt uitleggen welke materialen slijtvaste en waterafneembare eigenschappen hebben.
    – Je weet aan welke maateisen kinderkleding moet voldoen.
    – Je kunt basale tekentechnieken toepassen zoals …
    – Je kunt een creatief ontwerp maken voor een kledingstuk voor een kind

  • De succescriteria geven input aan je onderwijsactiviteiten of lessen. En tegelijk ook aan je toetsopdrachten/beoordelingscriteria. Zorg er altijd wel voor dat het leerdoel als geheel ook terug komt in de toetsing!
  • Deel de succescriteria altijd met studenten. Maak ze daarvoor concreet haalbaar en inspirerend.

Waarom is dit belangrijk?

  • Leerdoelen en succescriteria geven voor jou als docent richting aan je onderwijs én aan de toetsing. Heb je je leerdoelen scherp, dan weet je wat je in je onderwijs moet aanbieden én geef je jezelf duidelijkheid om op het juiste niveau te toetsen.
  • Timmer je daarmee alles dicht? Juist niet! Door te formuleren wat er minimaal nodig is, kun jij in je onderwijs los gaan om ervoor te zorgen dat studenten zich de stof zo goed mogelijk eigen maken. Natuurlijk kun je in je onderwijs meer doen dan in de leerdoelen en succescriteria staat. Zo lang het helpend is voor het leerproces van de student en zolang duidelijk is wat de relatie is met het betreffende leerdoel. Daar komt jou professie als onderwijzer om de hoek kijken.
  • Het maakt het voor de student helder wat hij gaat leren en wanneer hij het dan kan. Het vormt zo hét middel voor de student om het leren te sturen. Door de leerdoelen te verbinden aan de relevante beroepspraktijk borg je ook dat de student focus en urgentie ervaart. Één van de bouwstenen voor onderwijs met impact.
  • Door het formuleren van leerdoelen is het ook mogelijk om de feedbackcyclus met de student te realiseren; het maakt het mogelijk om de student inzicht te geven in zijn ontwikkeling (feedback, waar sta ik nu) in relatie tot waar hij zich naar toe moet ontwikkelen (feedup). Door de student feedforward te geven krijgt hij inzicht in welke stappen hij nog moet zetten om het leerdoel te bereiken.

Helpt dit?

Of helemaal niet? Mocht je nog meer tips hebben, meer willen weten over taxonomieën of toetsvormen, of  heb je behoefte aan andere recepten voor onderwijsontwikkeling? Laat het mij weten via het reactieveld. Wie weet maken we samen wel een leuk receptenboek!

Hartelijke groet, Marion

 

[1] In onderwijsland en -literatuur is een woud aan terminologie gangbaar. Dit onderscheid is mijns inziens nu niet zo heel relevant. Het gaat erom dat je met elkaar een helder beeld hebt waar je het over hebt. Voor nu hou ik het graag simpel en hanteer de bovenstaande termen.

[2] Kleding-ontwerpers en vormgevers; vergeef mij als hier klinkklare nonsense staat. Het gaat om het voorbeeld.

 

Marion van Neerven

Marion van Neerven

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Wil jij veranderen?

Wil jij veranderen?

  Einde van het studiejaar   We zijn allemaal professionals. En ook gewoon mensen. Zo aan het einde van het studiejaar valt het decorum soms wat weg en komt de ware behoefte boven. En dat is op dat moment vooral: rust! Nadenkend over een blog die in de...

Lees meer
Ritueel

Ritueel

  Exact een jaar geleden deed ik het ook. Maar dit jaar bijna niet, vanwege tijdgebrek, vanwege allerlei dingen die toch belangrijker leken en misschien ook wel waren. Alles was in orde, er stond een gastblog klaar. Maar in het weekend overviel mij hetzelfde...

Lees meer

Vul je emailadres en je naam in

om de  casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!

Vul je emailadres en je naam in

om de casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!