Aan de slag met motivatie

Aan de slag met motivatie

Ben je nieuwsgierig naar wat jij kunt doen om de motivatie van studenten te versterken? Hoe je eruit haalt wat erin zit? Deze blog geeft je daarvoor drie handvatten en verschillende inspiratietips.

Of het nu gaat om leerlingen op de middelbare school of studenten aan het mbo of hbo: hun motivatie is en blijft een hot topic. Docenten geven aan dat ze hard moeten werken om studenten aan het leren te krijgen. Dit frustreert, niet alleen omdat het veel energie vraagt, maar ook omdat docenten het gevoel hebben dat studenten niet hun volle potentie benutten.

Als docent heb je zeker invloed op de motivatie van studenten. Die is wel minder rechtstreeks dan vaak wordt aangenomen. Uiteindelijk moet een leerling altijd zichzelf motiveren, maar je kunt wel een omgeving creëren waarbinnen de kans groot is dat de leerling dit lukt. Dit doe je door tegemoet te komen aan drie basisbehoeften die ieder mens heeft: de behoefte aan autonomie, competentie en verbondenheid. Autonomie is het gevoel regie en zeggenschap te hebben over wat je doet. Competentie is het gevoel goed te zijn in wat je doet en je te kunnen ontwikkelen. En verbondenheid is het gevoel een goede relatie te hebben met anderen. Onderzoek laat zien dat wanneer je als docent deze behoeften consequent en over een langere periode ondersteunt, de motivatie van studenten stijgt (Stroet 2014).

Ruimte geven aan autonomie

Het vergroten van de autonomie van studenten is één van de snelste manieren om hun motivatie te versterken. Studenten nemen meer eigenaarschap over hun leerproces als ze ervaren dat zij er invloed op hebben. Keuzevrijheid en invloed geven aan studenten zijn belangrijk aspecten van autonomie. Je kunt keuzevrijheid geven in wat er geleerd wordt (de inhoud) en over hoe ze dat moeten leren (de vorm, de plek, de tijd). Je zou ieder blok een paar lessen kunnen reserveren om juist aan die onderwerpen te werken waar studenten zelf nieuwsgierig naar zijn. Een aantal concrete adviezen hierbij:

  • Bied keuzevrijheid, en geef daarbij voldoende structuur
  • Maak ruimte voor talenten en interesses
  • Sta open voor ideeën en initiatieven van studenten
  • Nodig studenten expliciet uit om verantwoordelijkheden te nemen

Behoefte aan competentie:

Als docent kun je een waardevolle bijdrage leveren aan het zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen van studenten. Onder meer door een positieve verwachting van je studenten te hebben en door ze te vertellen waar ze bekwaam in zijn en hoe ze zich verder kunnen ontwikkelen. Geef ze feedback op hun leerproces, dat wil zeggen op de aanpak, de keuzes en de inzet van de leerling, in plaats van alleen op de prestaties. Zo ontwikkelen studenten een groeimindset. Hoogleraar aan Stanford Carol Dweck heeft hier veel onderzoek naar gedaan. In een van haar onderzoeken laat zij leerlingen opdrachten maken. Nadat die waren afgerond, kreeg de helft van de groep positieve waardering op hun intelligentie of het behaalde resultaat (‘Wat knap dat het je is gelukt! Je moet wel heel slim zijn’ of ‘Geweldig, je moet hier wel erg goed in zijn!’). De andere helft ontving feedback op de toegepaste strategie of inzet (‘Geweldig, deze aanpak werkte goed voor je’ of ‘Volgens mij heb jij hard gewerkt, zeg!’). Alle leerlingen kregen dus een compliment, alleen verschilde die van aard. Daarna kregen de leerlingen de vraag of ze opnieuw eenzelfde of juist moeilijkere opdrachten wilden maken. Leerlingen uit de eerste groep speelden op safe en kozen voor eenzelfde niveau. Ze wilden niet het risico lopen dat hun slimheid in twijfel getrokken zou worden. De leerlingen die meer procesgerichte feedback kregen hadden juist zin in een lastigere opdracht. Kennelijk hadden zij de boodschap ontvangen ‘je kunt ook de volgende opdracht aan’ en dat had hun zelfvertrouwen gegeven. Ze hadden plezier in de moeilijkere opdrachten en presteerden steeds beter. Het advies samengevat:

  • Zorg voor voldoende uitdaging
  • Laat voortgang zien en geef feedback op het proces
  • Toon waardering

Behoefte aan verbondenheid

Opvallend is dat er in het denken over motivatie vaak weinig aandacht gegeven wordt aan verbondenheid. Op veel opleidingen wordt wel samengewerkt tussen studenten, maar is het samenwerken zelf geen bewuste strategie om studenten te motiveren. Stel studenten in de gelegenheid om regelmatig samen te werken en laat ze nadenken over hoe ze dat zo prettig en effectief mogelijk kunnen doen.

Naast de verbondenheid tussen studenten onderling, speelt ook de relatie tussen jou en je studenten een rol. Studenten zijn bereid om te werken voor een docent met wie ze het goed kunnen vinden. In een inspirerende TED Talk vertelt Rita Pierson (hyperlink maken naar www.waarderend-leren.nl/pierson
), al veertig jaar docent, dat zij collega’s wel eens hoort zeggen dat ze niet aangenomen zijn om aardig gevonden te worden door studenten. Haar reactie is dan steevast dat studenten niet willen leren van iemand die ze niet aardig vinden. Het is dan ook de moeite waard om stil te staan bij de manier waarop jij een band met studenten opbouwt. Sta je bij de deur om iedereen welkom te heten? Knoop je regelmatig een kort gesprekje met studenten aan over hun hobby’s of andere dingen die hen bezighouden? Of doe je altijd je best om studenten die de stof nog lastig vinden ook mee te krijgen? Een paar extra tips:

  • Investeer in goede relaties
  • Creëer situaties waarin samenwerking onvermijdelijk is
  • Heb aandacht voor de kwaliteit van de samenwerking
  • Vier successen met elkaar

Drie-in-één

Een docent economie die ik laatst sprak, gaf een mooi voorbeeld waarin tegemoet wordt gekomen aan alledrie de behoeftes. Hij laat studenten binnen het aandachtsgebied marketing in groepen een zelfgekozen onderwerp behandelen. De studenten werden uitgedaagd om iets te kiezen waar ze nieuwsgierig naar waren, vervolgens gezamenlijk op allerlei manieren meer over dat onderwerp te weten te komen en daar tot slot een presentatie over te houden. Hij gaf ze een positieve verwachting mee: hij vertelde dat hij er alle vertrouwen in had dat ze met iets moois zouden komen. Ze gingen geconcentreerd aan het werk en tijdens de presentaties gaven ze feedback op elkaars presentaties. Ook reflecteerden ze op wat goed ging in de samenwerking en wat daarin een volgende keer nog beter kan.

Deze blog heet niet voor niets Aan de slag met motivatie…: Waar zie jij kans om de motivatie van studenten te versterken? Wat ga jij de komende week uitproberen?

 

Laat een reactie achter


Meer weten over motivatie?  

  • Ons boek Waarderend leren in het voortgezet onderwijs biedt compacte theorie en allerlei werkvormen om motivatie, talenten en groei te versterken op school. Kijk voor een indruk op waarderend-leren.nl
  • Daniel Pink vertelt in zijn TED-talk over wat mensen beweegt www.waarderend-leren.nl/pink
  • How to give an A’ van Benjamin Zander laat zien hoe je studenten kunt motiveren het beste uit zichzelf te halen: waarderend-leren.nl/zander
  • Een mooie animatie van het werk can Carol Dweck die de werking van mindsets helder overbrengt: waarderend-leren.nl/animatie-dweck
  • Gebruikte bron: Stroet, K. (2014). Studying motivation in classrooms: effects of teaching practices on early adolescents’ motivation (proefschrift). Rijksuniversiteit Groningen, Groningen.

Dit blog is geschreven door Annechien van Buurt van Take a Step

Take a Step helpt scholen om concrete stappen te zetten die het beste in studenten, ouders en teams naar boven halen. De positieve psychologie is daarbij ons uitgangspunt. Dit jaar organiseren we verschillende masterclasses en leertrajecten rond thema’s als motivatie, talent en mindset waar je als docent of schoolleider aan deel kunt nemen. www.takeastep.nl

Annechien van Buurt

Annechien van Buurt

Auteur

werkzaam bij Take a Step
bureau@oabdekkers.nl

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Terugkijken om met meer focus verder te gaan

Terugkijken om met meer focus verder te gaan

  Ik ben deze zomer gaan fietsen in de Alpen, samen met mijn partner en onze dochter van 13 (we kregen haar alleen mee met de belofte dat na de week fietsen, inclusief de Gerlospas, zij mocht chillen op een door haar uitgekozen camping😉). Halverwege juli met de...

Lees meer
De jaaropening

De jaaropening

  Eind augustus, begin september. Op vrijwel alle scholen in Nederland start het nieuwe schooljaar en hierbij mag een jaaropening uiteraard niet ontbreken! Deze week realiseerde ik mij dat ik dit jaar alweer mijn 15e jaaropening zal gaan bijwonen. Geen record...

Lees meer
Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

   “Studenten zijn geobsedeerd door hun mobieltje, het lijkt wel alsof het apparaat aan hun handen is vastgelijmd” hoor ik een docent klagen wanneer ik de docentenkamer binnenloop. “Je zou haast denken dat het nu wel zo ongeveer ingeburgerd zou zijn, het gebruik...

Lees meer

Wie heeft dit idiote schoolsysteem bedacht?

Wie heeft dit idiote schoolsysteem bedacht?

Oké oké, ik geef toe, die titel is misschien een beetje overdreven, maar het is wel een vraag die ik mezelf al meerdere malen heb gesteld.

Ik zit in de 2e klas van de middelbare school en verbaas mezelf iedere dag opnieuw over de manier waarop er les gegeven wordt. Want wie is er ooit op het idee gekomen om een groep enthousiaste (want dat waren alle kleuters toen ze op hun 4e voor de eerste keer naar school gingen) leerlingen in een lokaal te zetten en er een volwassene voor te zetten die alle macht heeft? Alle kinderen moeten stil zijn en stil zitten terwijl de leraar voorleest uit een boek, want dat is in mijn ogen eigenlijk het enige wat ze in de les doen; oplezen wat er in het boek staat. De leraar vertelt precies wat de leerlingen uit hun hoofd moeten leren, ook al zijn de leerlingen het daar niet mee eens, of ze denken zelf heel anders over het onderwerp, dan na een paar weken geeft de leraar een toets, en dat is het dan. Dat is dan het eindresultaat van wat je geleerd hebt. Ik snap daar helemaal niets van, hoe kan het nou het einddoel van een project zijn om het op te schrijven op een blaadje?

Ik geef het toe, maar ik denk dat ik voor een groot deel van alle leerlingen spreek, na de toets ben ik de helft van de stof alweer vergeten! Ik snap wel dat ik er vrij weinig verstand van heb en dat ik ook helemaal niks kan veranderen aan dit systeem, maar ik vind het wel een vreemd en ouderwets gebeuren. Waarom kan er niet gewoon een systeem worden bedacht waarbij leerlingen interesse hebben in wat ze doen, waar leraren niet alle macht hebben maar er echt alleen zijn om extra uitleg te geven en te helpen waar nodig, waarom kan het schoolsysteem niet meegroeien met de bevolking? Waarom zijn bijvoorbeeld telefoons absoluut verboden in de les? Als je kijkt naar wat alle pubers doen in hun vrije tijd, bestaat dat voor ongeveer 80% uit telefoongebruik, het is dan toch super makkelijk om een opdracht te bedenken waarbij je je telefoon nodig hebt? Of waarbij je social media moet gebruiken? Waarom kunnen leraren niet opgeleid worden om echt plezier te hebben in hun vak? Want van veruit de meeste leraren die ik ken spat de energie er echt niet van af, verre van zelfs, maar dat snap ik ook want ik zou ook moe worden van elke dag opnieuw weer vervelende kinderen vertellen dat ze stil moeten zijn, dat ze moeten opletten en dat ze interesse moeten tonen in het vak. Ik snap dat het voor de leraren geen feest is, maar voor de leerlingen is het ook niet altijd leuk. Daarom heb ik, als afsluiting van deze blog, een lijst van 3 inzichten die ik zelf dagelijks gebruik om de lessen leuker te maken. Misschien dat je er als docent je voordeel mee kan doen:tips

  • Zorg dat je er achter komt wat de leraar in zijn vrije tijd graag doet. Er zijn heel veel leraren die 3 kwartier doorratelen over wat er zo leuk is aan vissen/ auto’s / zijn dochters etc. en daarna zeggen: ‘oh voor die laatste 15 minuutjes heeft het geen zin meer om nog aan een nieuw onderwerp te beginnen’. ‘ Helemaal top meneer!’
  • Zorg dat je een grote etui koopt waarin je telefoon makkelijk rechtop kan staan, ik heb een keer op een schooldag van 6 uur, 2 films kunnen kijken.
  • Bedenk voor onder de toets een geheimtaal met je handen/ voeten met degene die naast je zit. a = voeten naar voor, b = voeten onder je tafel , c = voeten achter je stoel. Werkt prima en geen een leraar die het ziet.

Goedele Sterre Loonen.

PS: Hebben jullie nog betere tips, een reactie of aanvullingen. Laat ze gerust in het reactieveld hieronder achter om ze met collega’s te delen.

Goedele Sterre Loonen

Goedele Sterre Loonen

Gastblogger

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Terugkijken om met meer focus verder te gaan

Terugkijken om met meer focus verder te gaan

  Ik ben deze zomer gaan fietsen in de Alpen, samen met mijn partner en onze dochter van 13 (we kregen haar alleen mee met de belofte dat na de week fietsen, inclusief de Gerlospas, zij mocht chillen op een door haar uitgekozen camping😉). Halverwege juli met de...

Lees meer
De jaaropening

De jaaropening

  Eind augustus, begin september. Op vrijwel alle scholen in Nederland start het nieuwe schooljaar en hierbij mag een jaaropening uiteraard niet ontbreken! Deze week realiseerde ik mij dat ik dit jaar alweer mijn 15e jaaropening zal gaan bijwonen. Geen record...

Lees meer
Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

   “Studenten zijn geobsedeerd door hun mobieltje, het lijkt wel alsof het apparaat aan hun handen is vastgelijmd” hoor ik een docent klagen wanneer ik de docentenkamer binnenloop. “Je zou haast denken dat het nu wel zo ongeveer ingeburgerd zou zijn, het gebruik...

Lees meer

Vul je emailadres en je naam in

om de  casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!

Vul je emailadres en je naam in

om de casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!