Lastige groepen bestaan niet … of toch wel?

Lastige groepen bestaan niet … of toch wel?

Floor van Venrooij

Elke docent heeft er wel mee te maken gehad: die ene klas waar je geen grip op krijgt. Een klas waarbij je gevoelsmatig uren besteedt aan de voorbereiding, denkt dat je een mooie les hebt vormgegeven, en al na de eerste 5 minuten merkt dat het toch niet uitpakt zoals jij vooraf bedacht had.

Zelf ben ik ook docent, en terwijl ik dit blog schrijf denk ik terug aan alle situaties die ik meegemaakt heb. De klassen die me meer energie kostten dan ze opleverden en waar ik telkens bleef proberen, maar na elke les blij was dat het voorbij was.

Deze situaties hield ik het liefst voor mezelf: ik vond het moeilijk om dit met collega’s te delen, omdat ik me toch wel een beetje schaamde.

Een kantelpunt vond plaats toen een collega zich wel kwetsbaar op durfde te stellen. Ik merkte vanaf dat moment dat erover praten met anderen voor mij een manier was om het los te laten. Ik kreeg het gevoel dat ik niet de enige was met dit probleem, en daarnaast leverde het me ook nog handvatten op die de kwaliteit van mijn lessen verbeterden. Hieronder wil ik met jullie een situatie delen die er uiteindelijk niet alleen voor heeft gezorgd dat ik me kwetsbaarder durf op te stellen, maar daarnaast ook van mij een betere docent heeft gemaakt.

Veelal sloffend, met oortjes in hun oren en de aandacht gericht op hun telefoon of op elkaar komen de studenten het lokaal in. Uit hun blikken kan ik al afleiden dat de motivatie ver te zoeken is. Ze zitten met hun hoofd nog bij het weekend en delen verhalen die duidelijk niet voor mijn oren bedoeld zijn. Ik doe mijn best om me niet uit het veld te laten slaan en probeer vol goede moed de aandacht van mijn studenten op mij te richten. Ik vraag de studenten klassikaal om hun telefoon en muziek voor in de pauze te bewaren en met de les mee te doen, maar dit lukt slechts bij een kleine groep. Daarom loop ik de overige studenten een voor een langs om ze hierop te wijzen en tien minuten later kijken de studenten, weliswaar verveeld naar de voorkant van het klaslokaal…

Een klas bestaat uit allemaal individuen die samen al dan niet en groep vormen. In dit geval betrof het een klas waarin de informele leider(s) de groep niet positief beïnvloedde(n). Ik had als docent geen grip op de groep en moest daardoor ontzettend veel moeite doen om de aandacht van de studenten te krijgen.

Ik deelde dit verhaal met een collega en naar aanleiding van dit gesprek ben ik de dialoog met mijn studenten aangegaan. Tijdens deze klassikale discussie heb Ik mijn verwachtingen uitgesproken, gezamenlijk opnieuw afspraken gemaakt en voor een duidelijke structuur gezorgd. De ‘negatieve’ informele leider heeft een aparte plaats in het lokaal gekregen waardoor zijn invloed minder groot werd. Als ik deze stappen achter elkaar opsom lijken ze ontzettend simpel en logisch, maar het hele proces heeft flink wat energie gekost: met name het consequent handhaven van alle afspraken en het inperken van de rol van de informele leider.

Met dit blog wil ik laten zien dat elke docent te maken kan krijgen met een lastige groep. Het onderwijs is zo leuk, omdat geen enkele situatie hetzelfde is maar tegelijkertijd maar deze complexiteit het ook lastig.

Er is geen boek waarmee een leerkracht zich kan voorbereiden op alle situaties die hij of zij tegenkomt. Daarom is het belangrijk om met elkaar ervaringen uit te delen en samen op zoek te gaan naar oplossingen.

Heb jij ook te maken met een lastige groep waar jij je niet altijd raad mee weet, deel dit dan hieronder of kom naar het HIT-event op 21 november. Daar kun jij namelijk jouw situatie delen met andere leerkrachten en samen op zoek gaan naar de oplossing.

Floor van Venrooij

Floor van Venrooij

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Sint, Kerst en… Functioneringsgesprekken

Sint, Kerst en… Functioneringsgesprekken

  Het zit er weer aan te komen …. de jaarlijkse stress aan het eind van het jaar, waar menig medewerker slecht van slaapt ; het functioneringsgesprek, het voortgangsgesprek, het startgesprek of welke andere naam er ook aan gegeven wordt. Waarom werkt dit...

Lees meer
Leerkracht!!!

Leerkracht!!!

  Veel opleidingen zijn aan het worstelen met het verschil tussen individueel leren en gepersonaliseerd leren. Het filmpje van Peter Heerschop heeft mij geraakt en laat mij zien dat leerlingen/studenten samen leren, elkaar daarvoor ook nodig hebben en...

Lees meer
Lastige groepen bestaan niet … of toch wel?

Lastige groepen bestaan niet … of toch wel?

  Elke docent heeft er wel mee te maken gehad: die ene klas waar je geen grip op krijgt. Een klas waarbij je gevoelsmatig uren besteedt aan de voorbereiding, denkt dat je een mooie les hebt vormgegeven, en al na de eerste 5 minuten merkt dat het toch niet uitpakt...

Lees meer

Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

Telefoons in de klas, een vloek of een zegen?

Floor van Venrooij

 “Studenten zijn geobsedeerd door hun mobieltje, het lijkt wel alsof het apparaat aan hun handen is vastgelijmd” hoor ik een docent klagen wanneer ik de docentenkamer binnenloop. “Je zou haast denken dat het nu wel zo ongeveer ingeburgerd zou zijn, het gebruik van telefoons in de klas. En toch hoor ik nog steeds bij docenten frustratie, maar vooral bezorgdheid als het gaat over hoe je studenten van hun mobiele minicomputer afkrijgt. In dit blog hoop ik deze frustratie en bezorgdheid te verminderen zodat we telefoons niet meer alleen zullen zien als afleiding, maar kunnen gebruiken als een toegevoegde waarde in de klas.   

In de tijd waarin we nu leven zijn mobiele telefoons of smartphones niet meer weg te denken uit het dagelijkse straatbeeld en in het onderwijs is het zeker niet anders. Doordat het telefoongebruik in de afgelopen jaren in een razendsnel tempo is toegenomen, heeft het onderwijs geen kans gehad om hierop te anticiperen. Vaak ontbreekt een passend schoolbeleid, waardoor veel docenten vaak niet weten hoe ze moeten omgaan met smartphones in de klas.

Zelf ben ik ook werkzaam als docent. Ik geef les op een middelbare school aan leerlingen van het vmbo. Hierdoor kan ik me wel herkennen in de frustratie en bezorgdheid van docenten. Ik zie namelijk ook dat de smartphone voor veel studenten onmisbaar is geworden en dat ze met moeite het apparaat in hun tas laten liggen tijdens een les. Naar mijn mening is deze obsessie niet alleen voor docenten, maar zeker ook voor studenten lastig en daarom vind ik dat wij als docenten een taak hebben om hen te leren dit gebruik te reguleren. Misschien zou je wel graag een verbod zien op smartphones in de klas, maar dit is vaak moeilijk te hanteren in het beroepsonderwijs. Niet alleen vanwege de leeftijd, maar vooral, omdat smartphones onderdeel uitmaken van deze maatschappij en studenten moeten leren hoe ze ermee om moeten gaan en dat is niet mogelijk als het verboden wordt.

Het is dus belangrijk dat we studenten leren hoe ze het gebruik van hun smartphone zelf kunnen reguleren. De volgende tips van Remco Pijpers en Wietse van Bruggen kunnen jou daarbij helpen. Bedenk daarbij wel goed dat zelfregulatie een proces is, dat niet van de ene op de andere dag kan ontstaan. Stop er dus de nodige energie in.

Tip 1; Les-ideeën voor zelfregulatie

  • Oefen zelfregulatie met studenten. Begin eenvoudig en maak het daarna elke les steeds moeilijker: laat ze drie minuten een beeldschermtekst lezen, zonder toe te geven aan de verleiding een ander scherm te openen. Verleng de tijd vervolgens naar vier minuten en bouw de tijd steeds verder op. Maak er een sport van!
 Notificaties
Instagram 
Facebook 
WhatsApp 
Snapchat 
Inkomende telefoongesprekken 
Overig 
  • Laat studenten tijdens de les hun telefoon aanzetten, met het volume op z’n hardst. Geef elke student een schema met verschillende categorieën zoals Instagram, Facebook, WhatsApp, Snapchat, inkomende gesprekken en overig en laat ze vervolgens elke keer turven wanneer ze een notificatie krijgen. In een klassengesprek kan de opdracht vervolgens worden geëvalueerd en kan bepaald worden hoe studenten het hebben ervaren, hoe ze thuis omgaan met al die meldingen en hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ze zich blijven focussen op hun huiswerk.

Tip 2; Kijk verder dan de smartphone

Het telefoongebruik is niet de enige bron van afleiding in een klas; ook via (verplichte!) tablets, chromebooks of laptops kunnen studenten gebruik maken van sociale media, gamen en bijvoorbeeld Netflix. Zorg voor interactieve lessen, waardoor studenten betrokken blijven bij jouw les. Maak daarnaast een aanpassing in de klasopstelling waardoor je makkelijk door het lokaal kan lopen en een goed overzicht hebt van wat er op de schermen gebeurt. Wil jij meer informatie over de verschillende manieren waarop je tafels in een lokaal kunt rangschikken en met welk doel je dit kunt doen? De blog van Claudia, kan je dan zeker helpen.

Tip 3; Maak duidelijke afspraken met studenten

Bij lesobservaties merk ik dat er vaak geen afspraken zijn gemaakt over telefoon- en laptopgebruik tijdens de les. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de volgende situatie: Studenten komen het klaslokaal binnen en gaan zitten. Ze leggen hun telefoon op tafel en maken hun laptop open. Vervolgens begint de docent met de introductie van de les. De studenten maken aantekeningen… tenminste vanuit de positie van de docent lijkt dit het geval te zijn. Het tegendeel is echter in veel gevallen waar; niet alleen een Word-document wordt geopend, ook WhatsApp, Facebook en Instagram verschijnen op veel schermen in beeld.
Maak daarom gezamenlijk duidelijke afspraken over telefoon- en laptopgebruik. Wanneer zit het mobiel device in de tas? Wanneer op tafel? Wanneer is de laptop dicht en wanneer open? Ontwerp daarin samen met de studenten duidelijke afspraken en hou er ook samen aan vast!

Tip 4; Bevorder de ICT-bekwaamheid van jou en je team

Laptops, smartphones, chromebooks en tablets kunnen ook een bijdrage leveren aan het onderwijs. Is het misschien niet zo dat onze frustratie en bezorgdheid ook wel een beetje is gericht op het feit dat we zelf niet zo goed weten hoe we er mee om moeten gaan? Het is daarom zinvol om als docent je kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen op het gebied van ICT. Maak gebruik van de expertise van docenten of van je studenten die smartphones en andere devices inzetten in de les en wordt zelf een expert.

Heb jij slimme of creatieve oplossingen bedacht voor het zelfreguleren van smart-apparaten bij studenten? Deel ze hieronder met de andere lezers. Samen weten we meer!

Bronnen

Pijpers, R. & Bruggen, W. van (2019). Schoolbeleid voor smartphones. Geraadpleegd op 17 juni 2019

Groot, C. de (2019). Een andere klassenopstelling doet wonderen. Geraadpleegd op 27 juni 2019

Floor van Venrooij

Floor van Venrooij

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

WAAROM HETZELFDE DOEN, ALS HET OOK LEUKER KAN?

WAAROM HETZELFDE DOEN, ALS HET OOK LEUKER KAN?

  Je geeft inmiddels al zo’n drie maanden les (in dit studiejaar). Laten we eerlijk zijn, hoe vaak komen de studenten zuchtend de klas binnen met de vraag waarom ze deze les hebben? Of dat ze zich tijdens de les verschuilen achter de laptop? We willen graag dat...

Lees meer
Leerkracht!!!

Leerkracht!!!

  Veel opleidingen zijn aan het worstelen met het verschil tussen individueel leren en gepersonaliseerd leren. Het filmpje van Peter Heerschop heeft mij geraakt en laat mij zien dat leerlingen/studenten samen leren, elkaar daarvoor ook nodig hebben en...

Lees meer
Help! Ik houd geen student meer over!

Help! Ik houd geen student meer over!

  Op ons high impact teaching event (HIT) op 21 november gaan we dieper in op het thema ‘Studiesucces’. Een van de onderwerpen die dan zeker naar voren zal komen, is het eerstejaarsrendement. In mijn vorige blog spraken we al over de noodzaak van het verhogen van...

Lees meer

Vul je emailadres en je naam in

om de  casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!

Vul je emailadres en je naam in

om de casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!