Opstarten na Corona

door 19 mei 2020

Tien pedagogische tips om je studenten weer welkom te heten

Al twee maanden lang zijn onze studenten vrijwel niet meer fysiek betrokken bij ons onderwijs. Onderwijs en begeleiding vinden voor de meesten plaats op afstand en als we in het nieuwe schooljaar weer mogen beginnen met ‘live onderwijs’ is het voor de studenten meer dan vijf maanden geleden dat ze in een klaslokaal en school zijn geweest. De start van het nieuwe schooljaar is voor elke student, en docent, al bijzonder genoeg maar dit jaar zal er een extra randje aan zitten. Wat heeft deze bijzondere periode gedaan met onze studenten? Wat is de invloed op hun motivatie geweest? Hoe erg zijn ze vervreemd van ons onderwijs? En misschien wel de belangrijkste vraag: hoe spannend (eng voor sommigen) is het weer om na zo’n onzekere tijd weer in een lokaal te zitten en ineens weer te maken krijgen met de groepsdynamica van die klas, met een lesprogramma waar ze al een tijdje, ondanks het online leren, uit zijn en met al die docenten die, hoe zat het ook al weer, hun eigen manieren van lesgeven hebben?

Als we gewoon onze lessen zouden opstarten in het nieuwe jaar zonder rekening te houden met wat deze crisis voor gevolgen heeft gehad voor de mentale instelling van de studenten, zouden we wel eens flink de plank mis kunnen slaan met negatieve gevolgen voor hen in het vervolg van het schooljaar.

Ik weet dat veel teams zich bezighouden met die vraag: hoe starten we het nieuwe schooljaar op? Ik wil met deze blog ondersteuning geven op die vraag middels een aantal pedagogische tips. Sommige van deze tips zullen misschien overdreven of zelfs ‘kinderachtig’ overkomen, dat begint al bij de eerste tip, maar besef dat alles wat je met je team doet aan positieve, lieve, welkome en oprechte aandacht voor de student, iets groots in werking zet. En ik weet het; studenten zullen het niet altijd laten merken maar van alles wat een school kan bieden is ‘wees welkom!’ het allerbelangrijkste!

Tip 1 De student als eregast

Leg bij de ingang van de school een rode loper uit alsof er een gala of wereldpremière plaats gaat vinden: bloemstukken, een sierlijke boog, licht, een glas ‘champagne’ bij binnenkomst… Docenten en medewerkers stellen zich links en recht op van deze loper en applaudisseren voor elke student die binnen komt. Fijn dat jullie er weer zijn! Een welkom waar ze nog lang over na zullen denken!

Tip 2 Welkom tot je er gek van wordt

Zorg dat overal in het gebouw, tegen muren en ramen, posters en spandoeken hangen met persoonlijke welkomstberichten gemaakt door elke docent. Elk op zijn eigen wijze, met typerende teksten waarvan elke student met een glimlach op het gezicht, de docent herkennen. Denk daarbij aan je stokpaardjes ook als deze normaal gesproken als ‘streng’ worden ervaren (student: “ja! Dat is echt mevrouw….!”).

Tip 3 Welkom thuis

De eerste indruk is weer opnieuw bepalend: geef je klas die eerste dag een welkome huiselijke sfeer. Heb een muziekje op staan en zoek een mooi filmpje op bij YouTube voor op het smartboard. Heet elke student persoonlijk welkom door bij de deur van je lokaal te staan (voordat de eerste studenten arriveren!). Zorg dat je namen van je studenten (weer) kent zodat je bij het welkom heten ook hun naam kunt gebruiken. Pedagogisch onderzoek wijst uit dat het noemen van de naam van een student in positief verband gelijk staat aan een krachtig compliment!

Tip 4 Jouw verhaal

Start je les door het vertellen van jouw verhaal van de afgelopen 5 maanden. Hoe heb jij deze periode doorgemaakt? Wat heeft het met je gedaan? Wat heb je gemist? Misschien kun je je verhaal ondersteunen met foto’s. Laat de studenten horen waarom je deze baan gekozen hebt en waarom het dus zo fijn is dat je ze weer in je les mag hebben. Deel emoties uit deze periode om te laten zien aan studenten dat emoties prima zijn en bij het leven horen. Jij bent een voorbeeld!

Tip 5 Geen rondje wel verdieping

Vaak zijn we als docent geneigd om een ‘rondje te maken’ langs alle studenten om te kijken wat zij te vertellen hebben over hoe zij deze periode doorgemaakt hebben. Het gevolg kan zijn dat bepaalde studenten niets vertellen of makkelijk bagatelliseren omdat het in de groep nu nog te onveilig is (bedenk dat de groepsdynamica zo twee fases teruggezet kan zijn door deze periode). Daarnaast zijn er studenten die wellicht door hun nonchalante houding, het zijn tenslotte ook vaak nog pubers, anderen kunnen demotiveren om iets te vertellen.

Om deze periode de aandacht te geven die het nodig heeft is de volgende methode daarom meestal effectiever: laat studenten in groepjes van twee in gesprek gaan met elkaar aan de hand van de volgende drie vragen:

1) Wat heb je het meeste gedaan in de afgelopen maanden?

2) Heeft deze periode iets aan of voor je veranderd?

3) Wat is je het meeste bijgebleven uit deze periode?

Er zitten bewust geen vragen over die rechtstreeks met school en leren te maken hebben; daardoor leg je de focus op de beleving en voorkom je de ‘stoere’ antwoorden (“ik heb echt niks gemist van school”)

Tip 6 Persoonlijke kaart

Dit is een tip voor de mentor van de klas, anders wordt het wel erg veel: schrijf een persoonlijke welkomstkaart voor elke student van je klas. Probeer dan om echt iets persoonlijks op deze kaart te zetten, een typerende tekst waarvan de student onmiddellijk het gevoel krijgt “ja die docent kent me echt wel”. Als je studenten een vaste plaats hebben zou je die kaart al klaar kunnen leggen maar je zou ze ook bij binnenkomst bij de deur aan ze kunnen geven als je ze welkom (tip 3) heet.

Tip 7 Wat is de structuur ook al weer?

De eerste periode van dit nieuwe schooljaar moet er veel focus liggen op het welbevinden van je studenten. Dat betekent observeren, regelmatig het gesprek aangaan en signalen oppikken. Toch is het ook belangrijk om snel weer de structuur van de lessen op te pakken. Zorg dat je met je team helder hebt hoe de eerste maand van het schooljaar eruit ziet. Vertel aan je studenten wat ze kunnen verwachten die eerste maand maar ook wat er van hen verwacht wordt. Maak opnieuw afspraken over de (klassen)regels en wat jouw verwachtingen als docent zijn.

Tip 8 Benoem de differentiatie

Studenten zullen opnieuw starten vanuit heel verschillende niveaus. Waar de ene student heel gemotiveerd elke online-opdracht gedaan heeft en volgens het lesprogramma ‘op schema’ ligt, heeft een andere student, misschien wel door hele ongunstige thuisomstandigheden, niets gedaan waardoor er geen vorderingen zijn gemaakt. Het is goed om dit te benoemen, dat je het herkent en aan te geven dat het allemaal goed is. Kies ervoor om als team in individuele gesprekken met studenten te kijken waar ze nu staan, wat ze gaan doen en wat ze nodig hebben aan ondersteuning van de school zonder in een veroordeling te schieten. Besef dat jouw mentale instelling als docent bepalend is voor de terugkeer van leermotivatie van elke student. Erken de verschillen maar veroordeel ze niet.

Tip 9 Individuele gesprekken zo snel als mogelijk

Het is van belang om samen met de student zo snel als mogelijk vast te stellen waar de leer- en ondersteuningsbehoefte ligt van deze student. Daarnaast is oprechte zorg en aandacht voor het welbevinden van de student een voorwaarde om een goede doorstart te maken. Ook dít gesprek mag een hoog ‘welkom terug’-gehalte hebben waarin geen veroordelingen plaatsvinden maar oprecht met elkaar gekeken wordt wat nodig is. In het gesprek zouden daarom de volgende vragen aan de orde kunnen komen:

  • Wat heeft de afgelopen periode met je gedaan en/of voor je betekend?
  • Heb je je zorgen gemaakt om jezelf en/of de mensen direct om je heen?
  • Wat heb je gedaan om jezelf positief door deze periode heen te krijgen?
  • Wat neem je mee uit deze periode?
  • Waar sta je nu op het vlak van leren?
  • Waar denk je te moeten starten (qua lesprogramma)?
  • Wat heb je nodig van de school, de docent(en)?
  • Welke signalen moeten we met elkaar in de gaten houden en wat zijn dan onze acties?

Tip 10 Achterstand bestaat niet

Vermijd te allen tijde het woordje ‘achterstand’! Besef dat het gebruik van dit woord een erg negatieve invloed heeft op de motivatie van studenten en dat ‘achterstand’ altijd te maken heeft met een door ons in standgehouden onderwijssysteem met bijbehorend curriculum. Elke student staat waar hij nu staat en dat zal het vertrekpunt zijn. Moeten beginnen met het gevoel achter te staan werkt remmend.

En laten we eerlijk wezen; als we uitgaan van ‘een leven lang leren’, kun je nooit meer een achterstand hebben…welkom in het onderwijs!

Natuurlijk zijn er nog veel meer tips te bedenken en daarom wil ik jullie ook vragen en uitdagen om nieuwe tips te delen in de reacties hieronder. Er gebeuren mooie dingen op opleidingen; laat iedereen daarvan meegenieten!

Ik wens iedereen, docenten, instructeurs, begeleiders en studenten een hele fijne nieuwe start van het schooljaar toe.

18 Reacties

  1. Ronald

    Dat zijn uitstekende tips waar ik echt iets mee kan! Dankjewel.

    Antwoord
    • Onderwijsadviesbureau Dekkers

      Dank je wel voor je reactie Ronald! Laat je ons weten als jullie er iets van uitvoeren en wat dat heeft opgeleverd?

      Succes!
      Emile

      Antwoord
  2. Faizal Pasaribu

    Weet een topblog Emile!

    Antwoord
    • Onderwijsadviesbureau Dekkers

      Dank je wel Faizal volgens mij ook helemaal in jouw straatje!

      Groet,
      Emile

      Antwoord
  3. Monique Muller

    Eenvoudig en doeltreffend Emile. Dankjewel je bent een wijs mens!

    Antwoord
    • Onderwijsadviesbureau Dekkers

      Dag Monique,

      Ach wat is ‘wijs’? 🙂

      Ik geloof inderdaad in de eenvoud van pedagogiek: dat je vaak met simpele handelingen (als
      Docent én als team) heel veel kunt betekenen voor je studenten..en elkaar!

      Groet en tot snel,

      Emile

      Antwoord
  4. Karin

    Wat een mooie positieve (pbs) blog. En dat nog wel op je verjaardag.🎉

    Antwoord
    • Emile

      Dank je wel Karin!

      Groet,
      Emile

      Antwoord
  5. Ingeborg

    Dank je wel! Ik ga je blog nog even onder de aandacht brengen van ons team. 😉

    Antwoord
    • Emile

      Dag Ingeborg,

      Dank je wel en ik ben benieuwd wat jullie er mee gaan doen!

      Groet,
      Emile

      Antwoord
  6. John Schoorl

    Hallo Emile,

    Wat gaaf om je terug te lezen in de blog.
    Maakt me enthousiast door herkenbaarheid.
    Tevens terug denkend aan jou inspirerende scholing bij ons.
    Veel succes en misschien tot ziens of horens

    Antwoord
    • Emile Heerkens

      Hé John!

      Leuk om van je te horen en natuurlijk nog leuker dat je het zo herkenbaar (bij mij) vindt!
      Ik blijf er nog steeds van overtuigd dat het vaak de ‘simpele’ pedagogische oplossingen en ‘ingrepen’ zijn die een groot verschil maken…

      Tot ziens en mijn groeten aan het team!

      Emile

      Antwoord
  7. Marica Czenki

    Hoi Emile, je hebt wéér iets neergezet dat heel inspirerend is> Fijn om weer iets van je te horen! Hier moeten we echt iets mee doen. Dank je wel.

    Antwoord
    • Emile Heerkens

      Dag Marica,

      Dank je wel. Ik zou het mooi vinden als veel scholen hier iets mee zouden doen! Of hun eigen ideeën betreft ‘verbinden’ delen!

      Dank voor je bericht!

      Groet
      Emile

      Antwoord
  8. Wim

    Geweldige TIPS !! Vooral als docent positief blijven: Tip 10!

    Antwoord
    • Emile Heerkens

      Dank je wel Wim! De mentale instelling van de docent is (Onderzoeken Marzano en Hattie, en gezond verstand 🙂 ) is de belangrijkste factor voor veiligheid, pedagogiek en groepsdynamica.

      Groet,
      Emile

      Antwoord
  9. Lotte

    Wat een goede blog/Tips. Dit is zo belangrijk om goed te kunnen starten. We moeten dit bij start (mbo) centraal zetten.

    Antwoord
    • Emile Heerkens

      Dag Lotte,

      Dank je wel voor je reactie! Ik hoop inderdaad met heel mijn (onderwijs)hart dat dit centraal staat. Overigens niet alleen bij de start na Corona maar eigenlijk altijd. De verbinding met de student én de verbinding met je collega’s zijn ook de basis voor Passend Onderwijs!

      Succes en vul gerust aan met nog meer tips!

      Groet,
      Emile

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Emile Heerkens

Emile Heerkens

Auteur

Schrijf je in voor onze wekelijkse blog

Moet je dat wel willen… je eigen team coachen?

Moet je dat wel willen… je eigen team coachen?

  Zelfsturende teams en teamcoaching zijn ‘hot’. Trainingen genoeg die je leren hoe je het rendement en de effectiviteit van je team bevordert, hoe je zelfsturing creëert en eigenaarschap vergroot. Maar kan het überhaupt wel: je eigen team coachen? Teams hebben...

Lees meer
Relatie, relatie, relatie…

Relatie, relatie, relatie…

  Alle scholen hebben de afgelopen weken hard gewerkt om de Corona-richtlijnen voor het nieuwe schooljaar op te stellen. Hoeveel mensen mogen er tegelijk in het gebouw zijn; hoeveel passen er in een klaslokaal en wat zijn de richtlijnen voor het offline en online...

Lees meer
Voor het laatst

Voor het laatst

  Stilstaan is achteruitgang zeggen ze altijd. Vanuit OAB Dekkers ondersteunen we daarom altijd de persoonlijke ontwikkeling van docenten en teams. Maar ook naar onszelf hanteren we die visie. Na bijna 10 jaar neem ik afscheid van OAB Dekkers om te starten aan...

Lees meer

Vul je emailadres en je naam in

om de  casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!

Vul je emailadres en je naam in

om de casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!