Onderwijsvernieuwing en de kracht van het verhaal – want goede verhalen binden.

 

Zowel binnen MBO als HBO is er iets gaande. Het zoemt en gonst van vernieuwing. Mijn collega’s en ik merken het aan ons werk. En in onze blogs hebben we het er vaak over.

 

Op heel veel plekken wordt onderwijs vernieuwd. Ingegeven door argumenten van zowel interne aard (“onze studenten klagen” of “we krijgen een nieuw gebouw”) als externe aard (de nieuwe kwalificatiestructuur in het MBO, ontwikkelingen in werkveld in mbo én hbo).

Het waarom van de vernieuwing laat ik voor nu even links liggen. Wat mij boeit is de wijze waaróp de vernieuwing plaatsvindt. Ik constateer in het bijzonder de kracht van ‘het  verhaal’ als middel in het proces. Want verhalen binden.

 

Zonder daar wetenschappelijke verantwoording  voor af te willen leggen zie ik 4 typen verhalen die er toe doen bij onderwijsvernieuwing:

  • Het verhaal van je student
  • Jouw verhaal als professional
  • Het verhaal van een onderwijsteam
  • Het corporate verhaal: het verhaal van een organisatie.

Voor de goede orde, ik heb het niet over verhalen vertellen als didactisch middel om iets over te brengen. Geen sagen of Toon Tellegen wijsheden (hoe mooi ook). Ik bedoel met verhaal hoe jij aankijkt tegen goed onderwijs: Wat doe je? Waarom doe je wat je doet? Hoe? Waar krijg jij het warm van? Hoe zorg je ervoor dat jouw studenten lekker kunnen en blijven leren? Dát verhaal.

 

4 typen verhalen dus. Ik licht ze alle vier toe en laat zien hoe ze elkaar beïnvloeden. Mijn vraag aan jou is vervolgens: hoe zit dat bij jou? Heeft jouw team een verhaal? Hoe matcht dat met jouw verhaal? Weet jij het verhaal van je student? En… komen die verhalen op de een of andere manier samen?

tell-a-story_edited-1

Het corporate verhaal – de missie en onderwijskundige visie

Sigrid van Iersel, journalist en verhalenmaker, stelt in haar blog dat corporate verhalen uit zijn. Ik ben het daarmee eens. We kennen ze allemaal, de instellingsbrede studiedagen waar een belangrijke figuur staat uit te dragen hoe geweldig een organisatie is en waar we met zijn allen voor staan. De bedoeling is dat je het gaat vóelen en het gaat ademen. Je moet! Bij sommigen gaat er inderdaad iets kriebelen bij dit soort verhalen, ontstaat er energie. Sommigen krijgen er echter bultjes van (citaat). Dit soort verhalen zijn over de datum.

 

Sigrid stelt dat corporate verhalen van functie veranderd zijn. Daar geloof ik in. In deze tijd, waarin verandering het enige is dat blijft, is het mijns inziens belangrijk dat je met een corporate story richting geeft. Als de organisatie waar jij bij werkt een goed verhaal heeft, dat ook dagelijks in de praktijk voelbaar is, en het verhaal past bij je, dan is dat waarschijnlijk waarom jij het daar prettig werken vind.

 

Voorbeeld. Wij bij OAB Dekkers hebben een missie en we doen dingen op een bepaalde manier (onze kernwaarden). Ik onderschrijf die missie en voel me prettig bij de kernwaarden, en daarom ben ik hier komen werken en werk ik nog steeds graag hier.

 

Heeft jouw organisatie een verhaal dat óf niet deugt óf je ziet of voelt er in de praktijk niks van, dan heb je of allemaal koninkrijkjes in eigen klas of waarschijnlijk een hoog ziekteverzuim.

 

→Actie: Heeft jouw organisatie een verhaal? Spreekt het aan? Past dat bij je?

 

story

Het teamverhaal – jullie onderwijsconcept

Een paar blogs terug schreef collega Emile een blog over het formuleren van kernwaarden als vertrekpunt voor een nieuw pedagogisch didactisch klimaat. In het verlengde van Emile’s zienswijze daag ik teams graag uit hun eigen verhaal op te stellen. Team, beeld je in: ik ben student, wat maak ik dan mee als ik hier op de opleiding zit? Hoe krijg ik onderwijs? Hoe voel ik dat de opleiding waarvoor ik gekozen heb, één geheel is? Hoe gaat mijn hart sneller kloppen omdat ik (citaat) hier “retegaaf onderwijs” krijg? Hoe ziet dat eruit?

 

→Actie: Heeft jouw team een onderwijsverhaal? Vertel het eens aan elkaar. Maak het beeldend. Als je een verhaal hebt, dan kun je dingen uitleggen. We noemen dit ook wel een onderwijsconcept.

 

Voorbeeld – ROC A12 heeft duidelijke onderwijskundige koers uitgezet naar “Geweldig onderwijs”. De teams mogen daar eigen invulling aan geven. Pas toe of leg uit is het devies. De vraag is nu: wat is het verhaal van het team eigenlijk? Binnenkort gaan vertegenwoordigers van alle teams, samen met hun studenten, het verhaal van een opleiding maken. Door de teamverhalen aan elkaar te vertellen (bij het kampvuur) geeft ROC A12 kleur aan het corporate verhaal én ruimte aan het teamverhaal.

 

En dan jouw verhaal – jouw eigen waarden en visie

kracht-van-jouw-verhaalWaarom kom jij elke ochtend je bed uit om naar je werk te gaan? Waar gaat jouw hart sneller van kloppen? Ga eens bij jezelf na wat jou eigenlijk drijft, als mens, in je werk. En leg dan eens de link naar je werk. Je zult erachter komen dat daar waar het wringt, te maken hebt met de dingen die jij écht belangrijk vindt. De verhalen zijn niet congruent.

 

Verhalen verbinden. Weet jij eigenlijk wat die vervelende collega drijft? Als je dat weet, dan is het misschien helemaal niet nodig om telkens tijdens de vergadering te discussiëren over of de studenten nu wel of niet de telefoon mee mogen nemen in de les (ik noem maar een voorbeeld).

 

→Actie: Wat is jouw verhaal, jouw visie op goed onderwijs? Deel jouw verhaal eens met je collega. Zijn er    raakvlakken? Waar zouden jullie elkaar nog meer in kunnen vinden in relatie tot je onderwijs?

 

Het verhaal van jouw student – zijn motivatie

Een student, vooral als hij leerplichtig is, staat in de regel niet echt vrijwillig vroeg in de ochtend op om naar school te gaan. Naast de school als sociale ontmoetingsplek waar persoonlijke vorming plaatsvindt, willen ze vooral iets leren. Hoe gek het ook klinkt.

 

→Actie: Weet jij waar jouw student warm van wordt als het gaat om onderwijs? Ken jij jouw studenten eigenlijk wel? Heb je een beeld van hun behoeften? Wíl je ze kennen?  Er zijn talloze manieren om met studenten in gesprek te gaan (collega Martijn heeft laatst nog de studentarena besproken). Het is ook een leuke opdracht: maak een virtueel kampvuur en laat studenten vertellen over hun ‘droomonderwijs’. Daar leer je van!

 

Verhalen verbinden

Er gaat iets wringen als de verhalen niet matchen.

 

De kunst van een corporate story is haar te laten ontstaan door te putten uit de verhalen van degenen die het moeten gaan doen (de teams) én het zo ruim op te zetten dat een team hier met een eigen verhaal bij kan maken.

 

De kunst van een teamverhaal is je eigen vertaling te maken van het corporate verhaal. Wat verstaan jullie onder goed onderwijs. Hoe ziet dat eruit? Je legt ideeën en beelden bij elkaar en er ontstaat een concept (zoals het eerder genoemde retegaaf onderwijs. De laatste die ik hoorde was ‘liefdevol’ onderwijs. Hoe mooi.) Door aan elkaar je eigen onderwijsverhaal te vertellen en samen met studenten het onderwijsverhaal van jouw team op te stellen, kun je laten zien hoe je als team dat geweldig goede onderwijs voor je studenten neer kunt zetten.

 

Want laten we eerlijk zijn, dát is waar het uiteindelijk allemaal om draait in het onderwijs.

 

EINDE

Wil jij in jouw team een goed onderwijsverhaal neerzetten? Ik help graag mee!

En als je wilt neem ik een vormgever mee zodat we inhoud en verbeelding direct aan elkaar verbinden. Dat werkt nóg beter.

Mail me gerust: mvneerven@oabdekkers.nl.

Natuurlijk kun je ook een reactie achterlaten in het reactievak hieronder.

 

Veel plezier!

Marion

 

TOEGIFT

Een paar mooie voorbeelden uit mijn eigen werk.

 

Citavblog-sept-2016erde College heeft vorig schooljaar in een aantal sessies met docenten van alle opleidingen en locaties een ‘droom’ van een onderwijsconcept neergezet. Een filmpje verbeeld het hoe en waarom van dat concept. Dit didactisch concept wordt gesteund door de systemen en procedures. Dit jaar gaan teams op hun eigen wijze invulling geven aan dat concept. Spannend!

 

Het team SGM bij de Hogeschool Arnhem Nijmegen wil aan teamontwikkeling doen. Samenwerking en meer dóen dan erover praten zijn de issues. Al gauw komen zij erachter dat het onderwijs hetgeen is dat hen bindt. Daarvan gaat hun hart sneller kloppen. Door te werken aan een gezamenlijke onderwijsaanpak (het eerder geciteerde “retegave onderwijs”) wordt automatisch ook dat samenwerken aangepakt. Samen hebben we ingrediënten verzameld voor een onderwijsconcept. Inmiddels wordt het curriculum aangepakt om in het tweede semester al zo te gaan werken.

 

Vul je emailadres en je naam in

om de  casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!

Vul je emailadres en je naam in

om de casestudy te bekijken

You have Successfully Subscribed!