De tijd van alleen maar ons vak geven in het onderwijs ligt ver achter ons. We willen studenten meer meegeven dan ‘alleen maar’ vakkennis; we willen dat ze zelfstandiger worden, redzamer zijn en eigen keuzes kunnen maken. We willen dat ze zich zowel kunnen redden in hun toekomstige banen als ook in de maatschappij als ‘goede burger’.

Dat gerichte vakkennis niet het enige  belangrijke is, blijkt uit het vijfjarig onderzoek van het Ministerie van Onderwijs (juni, 2014). Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat 5 jaar na het behalen van het MBO-diploma, zo’n 32% van de studenten nog daadwerkelijk werkt in de richting waarin zij het diploma hebben behaald. Dat is niet per definitie een ‘slechte’ uitkomst; het kan evengoed betekenen dat een behaald diploma breder inzetbaar is dan de beroepsrichting die erop vermeld staat! Het geeft echter wel aan dat een opleiding meer moet aanbieden dan alleen maar vakkennis.

Dus zijn er de afgelopen jaren loopbaanbegeleiders, coaches en mentoren bijgekomen, allemaal met het doel om studenten te begeleiden en ondersteunen in het volgen en doorlopen van hun eigen traject. Mentorschap is niet zo makkelijk in lesjes te pakken; de rol van de mentor is de afgelopen 15 jaar behoorlijk veranderd. Het gaat niet meer alleen om wekelijks met de klas kijken ‘hoe het gaat’ maar om observeren, inschatten, registreren, bijhouden, bijsturen en verdiepen.

De gemiddelde docentenopleiding in Nederland besteedt in hun opleidingsprogramma bar weinig aandacht en tijd aan de werkzaamheden en competenties van de mentor. En dat is jammer want voor veel, zo niet alle, docenten geldt dat ze ergens in hun werkjaren mentor worden van een klas. Als docent wil je natuurlijk ook het maximale uit die rol kunnen halen, maar welke competenties vraagt dat nu van je? je zelf kunt checken in hoeverre je een bepaalde competentie hebt en waar je eventueel extra aandacht aan kunt besteden.

Om je als docent-mentor hierin te ondersteunen hebben we een competentielijst gemaakt waarmee je zelf kunt checken in hoeverre je een bepaalde competentie hebt en waar je eventueel extra aandacht aan kunt besteden. In mijn vorige blog ‘(studie)loopbaanbegeleider…je moet het maar kunnen! heb je een competentielijst voor de loopbaanbegeleider kunnen invullen. Je zult merken dat er dubbelingen inzitten met deze competentielijst. Juist omdat op steeds meer opleidingen de mentor tevens loopbaanbegeleider is, is het van belang te beseffen dat deze twee rollen weliswaar overeenkomsten hebben maar ook hun eigen typerende eigenschappen. We willen hiermee voorkomen dat één van de twee rollen ongewild de overhand krijgen. Ter illustratie: je zou je kunnen voorstellen dat je bij een student met veel persoonlijke problemen meer geneigd bent je mentorrol in te zetten waardoor je voorbij gaat aan het feit dat deze student, net als alle andere studenten, recht heeft op een goede (studie)loopbaanbegeleiding. Andersom is het niet onvoorstelbaar dat een student die altijd goed zijn best doet en verder niet opvalt in de groep meer (studie)loopbaanbegeleiding dan mentor-coaching ontvangt waarmee we juist het risico lopen verborgen achterliggende problemen niet op te merken.

 

Competenties  
1.    Energie
·        Heeft altijd nog energiereserves
·        Werkt hard
·        Heeft uithoudingsvermogen
 [polldaddy poll=8766913]
2.    Zelfontwikkeling
·        Zoekt en benut kansen voor eigen ontwikkeling
·        Besteedt zichtbaar tijd en energie aan eigen ontwikkeling
·        Is erop gespitst om zichzelf te verbreden en/of te verdiepen
 [polldaddy poll=8766917]
3.    Integriteit
·        Leeft algemeen aanvaarde sociale en ethische normen na en is daarop aanspreekbaar
·        Spreekt anderen aan op het consistent naleven van algemeen aanvaarde sociale en ethische normen
·        Gaat in het mentoraat zorgvuldig om met persoonlijke en/of gevoelige informatie
 [polldaddy poll=8766919]
4.    Stressbestendigheid
·        Blijft onder tijdsdruk gelijkmatig presteren
·        Blijft effectief presteren, bij complicaties, tegenslag, teleurstelling of tegenspel
·        Laat zich niet uit het lood slaan
  [polldaddy poll=8766925]
5.    Flexibel gedrag
·        Verandert in geval van kansen of problemen de eigen gedragsstijl om gesteld doel te bereiken
·        Weet, al naar gelang de situatie, variatie in de eigen gedragsstijl aan te brengen
·        Bewandelt zo nodig andere wegen om het mentordoel te bereiken
 [polldaddy poll=8766926]
6.    Luisteren
·        Laat blijken belangrijke informatie te kunnen oppikken in mentorgesprekken
·        Vraagt door
·        Geeft anderen de ruimte om zich uit te spreken
 [polldaddy poll=8766927]
7.    Klantgerichtheid
·        Herkent behoeften en belangen van de student / ouder
·        Houdt in het handelen rekening met de behoeften en belangen van de student
·        Doet moeite om behoeften en belangen van de student /ouder te onderzoeken zonder daarbij de belangen van derden binnen de school te schaden
 [polldaddy poll=8766928]
8.    Samenwerken
·        Draagt bij aan een gezamenlijk resultaat, ook wanneer dit niet van direct persoonlijk belang is
·        Zet zich in om samen met anderen doelen te bereiken
·        Deelt informatie met anderen (mentoren, collega’s)
  [polldaddy poll=8766930]
9.    Zelfinzicht
·        Zoekt actief naar persoonlijke feedback
·        Stelt zich kwetsbaar op
·        Laat zien over een reëel inzicht in de eigen sterke en zwakke punten te beschikken
  [polldaddy poll=8766931]
10. Voortgangscontrole
·        Controleert tussentijds eigen activiteiten op inhoud en voortgang
·        Controleert tussentijds activiteiten van studenten op inhoud en voortgang
·        Ziet er op toe dat gemaakte afspraken worden nagekomen
·        Signaleert afwijkingen en stuurt zo nodig bij
 [polldaddy poll=8766935]
11. Anticiperen
·        Weet tijdig op kritische situaties in te spelen
·        Voorkomt dat zaken uit de hand lopen door tijdig maatregelen te nemen
 [polldaddy poll=8766937]
12. Creativiteit
·        Combineert bestaande oplossingen
·        Herkent goede ideeën (van anderen) en bouwt hierop voort
·        Komt met vernieuwende ideeën die anderen aanspreken
  [polldaddy poll=8766938]
13. Op gemak stellen
·        Weet in het begin een situatie te creëren waardoor gesprekspartners (studenten, ouders) ontspannen tegenover elkaar zitten
·        Is in staat om moeilijke boodschappen over te brengen zonder dat gespreksrelatie eronder leidt
·        Is in staat om ondersteuning te bieden en begrip op te brengen.
  [polldaddy poll=8766940]
14. Feedback geven
·        Zegt wat hij feitelijk opmerkt zonder oordelen en interpretaties
·        Richt feedback op gedrag of prestaties niet op de persoon
·        Gaat na of de feedback begrepen is of overgekomen is bij de ander
 [polldaddy poll=8766942]​
15. Hulp bij persoonlijke problemen
·        Is in staat om studenten met persoonlijke problemen (binnen de verantwoordelijkheidsgrenzen van onderwijs) te begeleiden
·        Is alert op signalen die duiden op persoonlijke problemen
·        Kan vertrouwen wekken zodat de ander bereid is om persoonlijke problemen te bespreken
·        Kan complexere problemen in kaart brengen en doorverwijzen naar de Coördinator Ondersteuning
 [polldaddy poll=8766944]
16. Conflictbegeleiding
·        Kan snel onderhuidse spanningen tussen studenten waarnemen
·        Is in staat om op een natuurlijke, onopvallende maar effectieve manier te interveniëren
·        Neutraliseert agressieve of anderszins negatieve spanningen in mentorgroep (o.a. pestproblemen)
  [polldaddy poll=8766946]
17. Werken aan veilig leef- en werkklimaat
·        Schept situaties waarin studenten zich zowel veilig als op hun gemak voelen en uitgedaagd worden om optimale prestaties te leveren
·        Creëren van goede voorwaarden voor leren en ontwikkelen
·        uitingen van (faal)angst of ongemak kunnen waarnemen
·        spanningssituaties ombuigen in prikkelende en relaxte werksfeer
 [polldaddy poll=8766947]
18. Ondersteunen
·        stimuleert studenten een eigen leerstrategie te ontwikkelen
·        motiveert studenten bij impasses
 [polldaddy poll=8766948]

 

Competenties zijn er om ontwikkeld en verdiept te worden. Ik hoop dat deze competentiewijzer je daarbij kan helpen en ondersteunen. Vanuit OAB Dekkers organiseren we vaak individuele coaching trajecten voor mentoren waarbij we middels klasobservaties en gerichte opdrachten en gesprekken je inzicht kunnen geven in jouw handelen en competenties. Geïnteresseerd? Neem dan gerust contact met me op, ook als je alleen maar even zou willen sparren of een vraag hebt. e.heerkens@oabdekkers.nl

gratis e-book differentiëren

Download het gratis e-book 'Differentiëren maakt het verschil'

Vul je gegevens in en ontvang de download link.

Bedankt!

e-book onmisbare tips voor studiesucces

Download het gratis e-book 'Onmisbare tips voor studiesucces'

Vul je gegevens in en ontvang de download link.

Bedankt!

gratis e-book flipping the classroom

Download het gratis e-book 'Flipping the Classroom'

Vul je gegevens in en ontvang de download link.

Bedankt!